دادرشیش
بندهٔ داریوش و سردار او در جنگ ارمنستان، 521 پ.م.
دادرشیش سرداری بود که داریوش او را در شورش‌های پس از کشته شدن گئومات علیه شورشیان ارمنی فرستاد. او را از سنگ‌نبشتهٔ بیستون می‌شناسیم؛ در آنجا داریوش او را بندهٔ خود می‌نامد و سه نبرد پیروزمندانهٔ او را برمی‌شمارد. مردی هم‌نام او بعدها در همین متن به‌عنوان ساتراپ باختر آمده است و مورخان دربارهٔ اینکه این دو یک تن‌اند یا نه بحث دارند.
در بازی: بازی او را تنها در مقاله‌های رویداد، به‌ویژه جنگ در ارمنستان، نام می‌برد و سازوکار ویژه‌ای به او نمی‌دهد. توصیف بازی از او به‌عنوان سپهبد پنج‌نبردی با بیستون سازگار نیست، زیرا بیستون سه نبرد را به او و دو نبرد را به وئومیسه نسبت می‌دهد.
سه نبرد
در اسنادداریوش سه نبرد را برمی‌شمارد که دادرشیش با شورشیان کرد: در زوزهیه، در تیگرا و در اویمه، هر یک با تاریخی به گاه‌شماری فارسی باستان. داریوش در هر سه پیروزی را به یاری اهورامزدا نسبت می‌دهد. این گزارش از خود شاه است و پس از رویدادها نوشته شده است.
DB §§26-28
وئومیسه و باقی جنگ
در اسنادداریوش یک بندهٔ پارسی به نام وئومیسه را نیز علیه همین شورشیان فرستاد. سنگ‌نبشته دو نبرد برای وئومیسه برمی‌شمارد؛ پس این جنگ دو فرمانده در میدان داشت و آن پنج نبرد از آنِ این دو تن با هم است.
DB §§28-29
ساتراپ باختر
مورد مناقشهسنگنبشته در جایی دیگر از مردی به نام دادرشیش یاد می‌کند که او را پارسی و بندهٔ شاه می‌خواند و ساتراپ باختر است و سپاهی را به نبرد شورشیان مرو می‌فرستد. برخی مورخان او را با سردار جنگ ارمنستان یکی می‌دانند و برخی دیگر گمان می‌برند دو مرد این نام را داشته‌اند. برچسب‌های ناهمسان، یعنی ارمنی در یک جا و پارسی در جای دیگر، این تردید را دامن می‌زند.
DB §38
چرا او شناخته شده است
در اسناددادرشیش را تنها از سنگ‌نبشتهٔ شاهی می‌شناسیم که برای ستایش داریوش نگاشته شد. هیچ نویسندهٔ یونانی شناخته نشده که نام او را آورده باشد. از این رو دیدگاه خود او دربارهٔ رویدادها از میان رفته است.
DB §§26-28, 38
منابع
- DB §§26-29, 38
- R. Schmitt, The Bisitun Inscriptions of Darius the Great, Old Persian Text, 1991
- P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002