Ansiklopedi › Halk

Zopyros

Herodotos'un Babil'in yeniden ele geçirilişini anlatan hikâyesindeki Pers soylusu, yaklaşık MÖ 521

Herodotos, Pers soylusu Zopyros'un kendini sakatlayıp kaçak taklidi yaparak Babil'i Dareios'a teslim ettiğini yazar. Hikâyeyi yalnızca Yunan yazarlar anlatır. Dareios'un Behistun yazıtı Babil isyanlarını anlatır, ama ondan söz etmez.

Oyunda: Zopyros yalnızca Nidintu-Bel ve Araha isyanlarına dair olay yazılarında anılır ve kendine ait bir oyun mekaniği yoktur.

Herodotos'un kuşatma anlatısı

Antik anlatı

Herodotos'a göre Babil, Dareios'a karşı ayaklandı ve surlarının ardında yirmi ay direndi. Herodotos, Zopyros'u sahte Bardiya'ya karşı komplo kuranlardan Megabyzos'un oğlu olarak anar. Onun anlatısında Zopyros kendi burnunu ve kulaklarını kesti, saçını kazıttı ve Dareios'un zulmüne uğramış bir kurban gibi Babillilerin yanına gitti.

Herodotus 3.150-160

Komuta ve açılan kapılar

Antik anlatı

Herodotos, Babillilerin Zopyros'a güvenip ona asker verdiğini söyler. Zopyros önce küçük, sonra daha büyük bir birliğin kolay zaferler kazanmasına izin verdi; sonraki bir saldırıda kapılar Perslere açıldı. Herodotos'a göre Dareios ona Babil'in gelirini ömür boyu verdi ve Zopyros'un sağ salim olmasını birçok Babil'e tercih edeceğini bildirdi.

Herodotus 3.150-160

Behistun yazıtı ne diyor

Belgelerde

Dareios'un kendi metni iki Babil isyanını kaydeder. Nabukadnezar adını alan Nidintu-Bel'in önderliğindeki birincisi, Dareios'un onun kuvvetlerini Dicle ve Fırat üzerinde yenmesiyle sona erdi. Araha'nın önderliğindeki ikincisi, bir Pers olan Vindafarna tarafından bastırıldı ve Araha Babil'de kazığa oturtuldu. Yazıt Zopyros'tan söz etmez ve 20 aylık bir kuşatma da içermez.

DB §16-20, §49-50

Kaynaklar nasıl bir araya gelir

Tartışmalı

Tarihçiler genellikle Herodotos'un anlattığı tek ve uzun kuşatmayı, Behistun'dan bilinen ve Babil ticaret belgelerine de yansıyan iki isyanın sıkıştırılmış ya da karıştırılmış bir anlatımı sayar. Zopyros adında birinin Babil'in geri alınmasına katılıp katılmadığı belirsizdir; pek çok kişi de bu sakatlama olayını edebî bir anlatı olarak görür. Yazıt bu öyküyü hiçbir biçimde desteklemez.

P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002

Bir savaş hilesi anlatısı

Geç dönem efsanesi

Kendini sakatlayan firari, sadık bir adamın gözle görülür acılar çekerek düşmanın güvenini kazandığı tanıdık bir hikâye türüne aittir. Sonraki Yunan yazarlar, savaş hileleri derlemesinde Polyainos da dahil olmak üzere, bu tür oyunları yeniden anlattılar. Anlatı ayrıca Pers soylularını krala bağlılığın örnekleri olarak gösterir.

Polyaenus, Stratagems