Ansiklopedi › Halklar

Kilikyalılar

Güneydoğu Anadolu halkı, Kral'ın donanmasında denizciler, MÖ 6.-5. yüzyıl

Kilikyalılar, Anadolu'nun güneydoğu kıyısında, Toros Dağları ile Kıbrıs'a bakan deniz arasında yaşıyordu. Ahameniş kralları döneminde, Yunanlıların Syennesis dediği kendi hükümdarlarını korudular. Herodotos'a göre gümüş ve at olarak haraç ödediler; hem Lade'de hem de MÖ 480'deki Kserkses savaşında kraliyet donanmasına savaş gemileri gönderdiler.

Oyunda: Oyun, Kilikyalıları yalnızca Kral'ın donanmasındaki filolar olarak gösterir; bu, MÖ 494-480 dönemi için Herodotos'a uyar. Haraç olarak verdikleri atlar, topraklarını koruyan süvariler ve yerli hükümdarları oyunun çizdiği tabloda yer almaz.

Düz ve Engebeli Kilikya

Belgelerde

Kilikya'nın doğusunda Tarsus çevresinde verimli bir ova, batısında ise kıyı boyunca uzanan sarp bir yayla vardı. Asur kraliyet metinleri ovaya Que, yaylaya Hilakku adını verir. Bir Babil kroniği, Neriglissar'ın MÖ 557'de sarp batıdaki Pirindu kralı Appuaşu'ya karşı yürüdüğünü ve onu dağlık arazide denize doğru kovaladığını kaydeder. Kilikya'nın Pers egemenliğine nasıl ve ne zaman girdiğini anlatan hiçbir belge günümüze ulaşmamıştır.

Neriglissar Chronicle (Chronicle 6 in A. K. Grayson, Assyrian and Babylonian Chronicles, 1975)

Syennesis ve Kral'ın haracı

Antik anlatı

Herodotos'a göre Kilikyalı bir Syennesis, tutulma savaşından sonra Lidyalılarla Medler arasında barışın sağlanmasına yardım etti; sonraki Kilikya hükümdarları da aynı adı taşıdı. Herodotos'un Dareios'un haraç bölgeleri listesinde Kilikya dördüncü bölgeyi oluşturuyordu. Yılın her günü için bir tane olmak üzere 360 beyaz at ve 500 talent gümüş öderdi. Herodotos'a göre bu gümüşün 140 talenti Kilikya'yı koruyan süvarilere giderdi.

Herodotus 1.74; 3.90

Kraliyet donanmasındaki Kilikya gemileri

Antik anlatı

Herodotos, MÖ 494'te Lade'de Kilikya gemilerini Fenike, Kıbrıs ve Mısır filolarının yanına yerleştirir. MÖ 490'da Datis ile Artaphernes'in ordusunun Kilikya'daki Aleion ovasında toplandığını ve donanmaya orada bindiğini söyler. MÖ 480'de Kilikyalılar Kserkses'e 100 gemi göndermişti; bunların savaşçıları yerli miğferler ve yün tunikler giyer, ham deriden kalkanlar ve iki cirit taşırdı. Artemision'da Yunanlılar bir Kilikya filosunu yok etti.

Herodotus 6.6; 6.95; 7.91; 8.14

Müttefik krallık mı, eyalet mi

Tartışmalı

Kilikya'nın adı Dareios'un tebaa ülkeleri listelerinde geçmez; yerli hükümdarları Pers denetimi altında yerlerinde kaldı. Tarihçiler, buranın bağımlı bir krallık mı yoksa bir eyalet mi olduğunu ve Syennesis'in bir isim mi yoksa bir unvan mı olduğunu tartışır. Herodotos, Oromedon oğlu Syennesis'i donanmanın önde gelen adamları arasında sayar; Aiskhylos'ta ise bir Syennesis Salamis'te ölür. Herodotos'a göre Kserkses daha sonra tüm Kilikya'nın yönetimini Halikarnassoslu Ksenagoras'a verdi.

Herodotus 7.98; 9.107; Aeschylus, Persians; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002

Agenor oğlu Kiliks

Geç dönem efsanesi

Herodotos'a göre Kilikyalılar bir zamanlar Hypakhaialılar diye anılırmış ve sonraki adlarını Fenikeli Agenor'un oğlu Kiliks'ten almışlar. Kiliks, kardeşlerinin onu aramaya çıkıp yeni halklar kurduğu Europa'nın Yunan öyküsüne aittir. Bu anlatı, Yunanlıların yabancı halkları kahramanlar aracılığıyla açıklama alışkanlığını gösterir. Kilikyalıların gerçek kökenlerini ise kaydetmez.

Herodotus 7.91