Ansiklopedi › Yerler

İstros

Karadeniz'de, İstros ağzı yakınında, MÖ 7. yüzyıldan itibaren var olan Milet kökenli Yunan kolonisi

Histria adıyla da bilinen İstros, Miletli yerleşimcilerin Karadeniz'in batı kıyısında, Tuna deltasının hemen güneyinde, bugünkü Romanya topraklarında kurduğu bir Yunan kentiydi. Kent, iç bölgelerdeki İskit ve Trak halklarıyla ticaret yapıyordu. Ayrıca yaklaşık MÖ 513'teki İskit seferinde Dareios'un Yunan donanmasının İstros'a girdiği nehir ağzına yakındı.

Oyunda: Oyun, İstros bölümünde İstros kentini bir ticaret ortağı yapar. Hiçbir antik kaynak İstros'un Dareios'un ordusuyla ticaret yaptığını kaydetmez; bu bağlantı, kentin donanmanın rotasına yakın konumuna dayanan makul bir basitleştirmedir.

Nehir ağzında bir Milet kenti

Antik anlatı

Herodotos, İstros'un akışını anlatırken nehrin, Miletli kolonistlerin yaşadığı Istria'da denize ulaştığını söyler. Yaklaşık beş yüzyıl sonra yazan Strabon ise küçük İstros kasabasını nehrin Kutsal Ağzı'nın biraz güneyine yerleştirir.

Herodotus 2.33; Strabo, Geography book 7

Koloni ne zaman kuruldu

Tartışmalı

Eusebios'un geç dönem kronik geleneği kuruluşu yaklaşık MÖ 657'ye tarihler. Pseudo-Skymnos'a atfedilen coğrafi bir şiir ise kuruluşu İskitlerin Kimmerleri Asya'ya doğru kovaladığı döneme bağlar. Alanda bulunan en eski Yunan çanak çömleği genellikle yaklaşık MÖ 630'a ya da biraz daha öncesine tarihlenir. Tarihçiler, yazılı kaynaklardaki tarihe mi yoksa çanak çömleğe mi daha fazla ağırlık verilmesi gerektiğini hâlâ tartışmaktadır.

Eusebius, Chronicle; Pseudo-Scymnus, Periodos; A. Avram, in M. H. Hansen and T. H. Nielsen, An Inventory of Archaic and Classical Poleis, 2004

Kazılarda bulunanlar

Belgelerde

Romen arkeologlar 1914'ten bu yana, Vasile Pârvan'la başlayarak Histria'da kazı yapıyor. Kent, o zamandan beri dolarak bir lagüne dönüşmüş bir koyun yanındaki alçak bir burun üzerinde yükseliyordu; bu yüzden kalıntılar bugün açık denizden uzakta kalıyor. Kazıcılar Zeus Polieus ve Afrodit tapınaklarının bulunduğu kutsal bir alanı, evleri ve defalarca yeniden inşa edilmiş surları gün yüzüne çıkardı. İç kesimlerdeki yerli yerleşimlerde bulunan Yunan çanak çömleği, Get ve İskit komşularla yapılan ticareti gösteriyor.

A. Avram, in M. H. Hansen and T. H. Nielsen, An Inventory of Archaic and Classical Poleis, 2004; G. Tsetskhladze (ed.), The Greek Colonisation of the Black Sea Area, 1998

İstros ve İskit seferi

Tartışmalı

Herodotos'a göre İon ve diğer Yunan birlikleri Dareios için köprü kurmak üzere İstros'a girdi, ama sefer anlatısında İstros kentinin adını hiç anmaz. Kazıcılar yerleşimde altıncı yüzyılın sonlarına tarihlenen bir yıkım katmanı bulmuştur. Bazı bilim insanları bunu Dareios'un seferiyle ya da sonraki İskit akınlarıyla ilişkilendirir; bazıları ise hiçbir bağ görmez. İstros'un hiç Pers denetimine girip girmediği bilinmemektedir.

Herodotus 4.89; A. Avram, in M. H. Hansen and T. H. Nielsen, An Inventory of Archaic and Classical Poleis, 2004

Bir İskit kralının İstrialı annesi

Antik anlatı

Herodotos, annesi İstroslu olan ve ona Yunan dilini ve yazısını öğreten İskit kralı Skyles'i anlatır. Herodotos'a göre Skyles daha sonra Borysthenesli Yunanların kentinde Yunan giysilerini ve ayinlerini benimsemiştir. Bunun üzerine İskitler ona karşı ayaklanmış, kardeşi Oktamasades de başını kestirmiştir. Hikâye, doğruluğu ne olursa olsun, İstros kadınlarının İskit hükümdar ailelerine gelin gidebildiğini düşündürür.

Herodotus 4.78-80