Ansiklopedi › Yerler

Pelusion

Nil'in en doğu kolu üzerinde, Kambyses'in MÖ 525'te Mısır'ı kazandığı kale kenti

Oyunda: Bölüm 2: Mızrak Taşıyıcı

Pelusion, Nil'in en doğudaki kolu olan Pelusion kolunun ağzında, Gazze ve Sina'dan gelen yolun Delta'ya ulaştığı yerdeydi. Asya'dan gelen her ordu buradan geçmek zorundaydı. 525'te Kambyses III. Psamtik'in ordusunu yakınlarda yendi ve bu tek savaş Mısır'ı Pers egemenliğine açtı; bu egemenliğin ilk dönemi yaklaşık 404'e kadar sürdü.

Oyunda: Pelusion oyunun bölümlerinden biri değildir. Kronik onu Mısır'ın kapısı olarak anar; Kambyses 525'te III. Psamtik'in ordusunu burada bozguna uğratmıştı. Kronik ayrıca Herodotos'un savaş alanındaki kafatasları hikâyesini hatırlatır.

Mısır'ın Delta kıyısındaki kapısı

Belgelerde

Yer, kuzeybatı Sina'daki Tell el-Farama'dadır; kıyı ve nehir kolu yer değiştirdiği için bugün denizden epey içeride kalır. Orada bugün görülen kalıntılar çoğunlukla Helenistik, Roma ve daha sonraki dönemlere aittir; bu yüzden 525'teki kentten pek az şey görülebilir. Delta'nın doğu kenarında başka yerlerde kazılmış Tell Defenneh gibi kaleler, Sais krallarının bu sınırı sıkı biçimde koruduğunu gösterir.

Excavation reports, Tell el-Farama and Tell Defenneh

Oraya varmak için çölü aşmak

Antik anlatı

Herodotos'a göre Amasis'in Yunan paralı askerlerinden Halikarnassoslu Phanes, Kambyses'in safına geçti. Phanes ona susuz çölü güvenle geçebilmek için Arap kralından izin istemesini öğütledi. Herodotos'un anlattığına göre Araplar orduya deve derisi tulumlarla su taşıdı. Herodotos ayrıca uzak bir nehirden çekilen deri bir boru hattına dair daha az inandırıcı bir hikâyeyi de aktarır.

Herodotus 3.4-9

525 savaşı

Antik anlatı

Herodotos'a göre Amasis ölmüştü ve oğlu III. Psamtik ordusuyla Nil'in Pelusion ağzında bekliyordu. Çarpışmadan önce Yunan ve Karyalı paralı askerler Phanes'in oğullarını babalarının gözü önünde öldürdüler ve kanlarını şarap ve suyla karıştırıp içtiler. Savaş çetin geçti, ama sonunda Mısırlılar bozguna uğrayıp Memfis'e kaçtılar; Kambyses de ardından şehri kuşatıp ele geçirdi.

Herodotus 3.10-13

Kafatasları ve rakip bir anlatı

Tartışmalı

Herodotos, savaşta ölenlerin kemiklerinin hâlâ iki yığın hâlinde durduğunu kendi gözüyle gördüğünü söyler. Anlattığına göre Pers kafatasları o kadar inceydi ki bir çakıl taşı bile onları delebiliyordu; Mısırlılarınki ise taşla bile zor kırılıyordu, çünkü Mısırlılar çocukluklarından beri başlarını güneş altında tıraş ederlermiş. Tarihçiler bu açıklamayı yerel bir halk inancı sayar. Ktesias savaşı farklı anlatır: Mısır kralının adını Amyrtaios olarak verir ve Pers zaferini hadım Kombaphis'in ihanetine bağlar.

Herodotus 3.12; Ctesias, Persica (via Photius)

Ordunun önündeki kediler

Geç dönem efsanesi

Altı yüzyıldan uzun bir süre sonra yazıya geçirilmiş bir öyküye göre Kambyses, askerlerinin önüne kediler ve Mısırlıların kutsal saydığı başka hayvanlar yerleştirerek Pelusion'da zafer kazanmıştır. Bu öyküde Mısırlı askerler, onlara zarar vermekten korktukları için ok atmaz. Hiçbir erken kaynak bu öyküden söz etmez; onu Mısır dindarlığı ve Pers kurnazlığı üzerine ahlaki bir hikâye olarak okumak en doğrusudur.

Polyaenus, Stratagems 7.9