Ansiklopedi › Halklar

Araplar

Pers İmparatorluğu'nun güneybatı sınırlarındaki çöl halkları, yaklaşık MÖ 530-479

Oyunda: Bölüm 2: Mızrak Taşıyıcı

Ahameniş döneminin Arapları, Mezopotamya, Suriye ve Mısır arasındaki çöllerde deve güden halklardı. Bir kısmı Mısır'a uzanan çöl geçidini elinde tutuyor, Arap tüccarlar da güneyden akgünlük taşıyordu. Pers yazıtları Arabistan'ı Kral'ın ülkeleri arasında sayar; Herodotos ise Arapların Kral'ın tebaası değil dostu olduğunu söyler.

Oyunda: Oyun, Arapları ticaret ortakları ve Kral'ın ordusunda deve süvarileri olarak gösterir. Herodotos, yıllık akgünlüklerini ticaret değil armağan olarak niteler ve Arap deve süvarilerini yalnızca Kserkses'in 480 yılındaki ordusunda anlatır.

Kralın listelerinde Arabaya

Belgelerde

Dareios'un Behistun yazıtı, kral olduğunda kendisine bağlanan ülkeler arasında Arabaya'yı da sayar. Bu ad onun sonraki ülke listelerinde yeniden geçer; Nakş-ı Rüstem'deki mezarında da etiketli taht taşıyıcılardan biri "Arap" olarak adlandırılır. Modern araştırmacılar, Persepolis'teki Apadana merdivenlerinde tek hörgüçlü bir deve çeken heyetlerden birini Araplar olarak tanımlar; ancak bu kabartmada herhangi bir etiket yoktur.

DB §6; DNa; DNe; E. F. Schmidt, Persepolis I, 1953

Kambyses için su

Antik anlatı

Herodotos'a göre Kambyses 525'te Mısır'ı istila etmeyi tasarladığında, Yunanlı kaçak Phanes ona susuz çölü güvenle geçmek için Arap kralından izin istemesini öğütledi. Arap kralı yemin etti ve yol boyunca konaklara develerle su tulumları taşıttı. Herodotos, Arapların taşlara kan sürerek ant içme âdetini betimler ve tanrılarının adlarını Orotalt ve Alilat olarak verir.

Herodotus 3.4-3.9

Dost mu, tebaa mı

Tartışmalı

Herodotos'a göre Araplar hiçbir zaman Perslere tabi kılınmadı ve vergi ödemedi. Bunun yerine her yıl Krala hediye olarak 1.000 talent akgünlük verirlerdi. Pers listeleri ise Arabaya'yı diğerleri gibi Kralın ülkeleri arasında sayar. Tarihçiler hangi Arapların kastedildiğini de tartışır: yazıtlardaki Arabaya, Mezopotamya ile Suriye arasındaki bozkır olabilir; Herodotos'un sözünü ettiği müttefikler ise Sina geçidini tutuyordu.

Herodotus 3.88, 3.91, 3.97; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002

Kserkses'in ordusundaki deve süvarileri

Antik anlatı

Herodotos'a göre Kserkses'in ordusundaki Araplar kuşaklı uzun cüppeler giyer, geriye doğru kıvrılan uzun yaylar taşırdı. Develeri atlar kadar hızlıydı ve süvari atlarını ürkütmesinler diye ordunun en arkasına yerleştirilmişlerdi. Dareios'un oğlu Arsames'in komutasında Etiyopyalılarla birlikte hizmet ettiler. Herodotos, Arap deve süvarileriyle Libyalı savaş arabacılarının toplamını 20.000 olarak tahmin eder; bu sayı, tarihçilerin büyük ölçüde abartılı bulduğu ordu toplamının bir parçasıdır.

Herodotus 7.69, 7.86-7.87, 7.184

Tütsü ve kanatlı yılanlar

Geç dönem efsanesi

Herodotos, Arabistan'ın akgünlük ağaçlarını küçük kanatlı yılanların koruduğunu ve bunların yakılan stiraks dumanıyla kovulduğunu anlatan öyküleri aktarır. Ayrıca yarasaya benzer yaratıkların koruduğu kasyadan ve büyük kuşların yuvalarından alınan tarçın çubuklarından da söz eder. Bunlar uzak bir ticarete dair gezgin masallarıdır, buhurun nasıl toplandığına dair betimlemeler değil.

Herodotus 3.107-3.113

Adının yanındaki amblem

Tartışmalı

Arapların hiçbir sancağı belgelenmemiştir. Oyundaki hilal ve yıldız bir yorumdur: Arabistan sunaklarından ve yazıtlarından bilinen bir gök amblemi. Herodotos Arapların yemin törenlerini ve tanrılarını anlatır, ama bir bayraktan söz etmez.

Herodotus 3.8; J. Retso, The Arabs in Antiquity, 2003