Ansiklopedi › Halklar

Mısırlılar

Nil vadisi halkı, MÖ 525'ten itibaren Pers krallarının yönetiminde

Oyunda: Bölüm 2: Mızrak Taşıyıcı, Bölüm 5: Ferman

Mısırlılar, Kambyses MÖ 525'te onları fethedene dek Sais hanedanının firavunları yönetiminde Nil boyunca yaşadılar. Mısır bundan sonra imparatorluğun en zengin eyaletlerinden biri oldu. Rahipleri, kâtipleri, zanaatkârları ve denizcileri, orada firavun olarak hüküm süren Pers krallarına hizmet etti. Ülke ayrıca birden çok kez ayaklandı; ilki MÖ 486 dolaylarındaydı.

Oyunda: Oyunda Mısır bir ticaret ortağı olarak yer alır; III. Psamtik'in ordusu MÖ 525'te Memfis'i savunur, Mısırlı deniz piyadeleri de Kral'ın donanmasında görev yapar. Herodotos asıl savaşı Pelusion'a yerleştirir; Memfis ise ardından bir kuşatmayla düşer.

MÖ 525 fethi

Antik anlatı

Kambyses MÖ 525'te Mısır'ı istila etti. Herodotos'un anlattığına göre Arap müttefikler çölü geçen ordusuna su taşıdı, Mısır'dan kaçmış olan Yunan paralı asker Phanes de ona öğütler verdi. Ancak altı ay kadar hüküm sürmüş olan III. Psamtik komutasındaki Mısırlılar Pelusion'da yenildi ve Memfis'e kaçtı; kent bir kuşatmanın ardından düştü. Psamtik canlı ele geçirildi ve daha sonra komplo kurduğu için öldürüldü.

Herodotus 3.4-15

Kambyses'in hizmetindeki Mısırlılar

Belgelerde

Udjahorresnet'in yazıtlı heykeli, son Sais krallarının döneminde görev yapmış bir donanma komutanına aitti. Yazıt, onun Kambyses'e baş hekim olarak hizmet ettiğini, Kambyses'in Mısır kraliyet adını oluşturduğunu ve Sais'teki Neith tapınağından yabancı askerleri çıkarttırdığını kaydeder. Udjahorresnet ayrıca Dareios'un daha sonra onu, kâtiplerin tapınak okulu olan Yaşam Evi'ni yeniden kurması için Mısır'a geri gönderdiğini ekler. Bir Serapeum steli, Kambyses'in altıncı yılında bir Apis boğasının kraliyet törenleriyle gömüldüğünü kaydeder.

Statue of Udjahorresnet (Vatican Museums); Apis stela of Cambyses' year 6, Serapeum of Saqqara

Firavun olarak Dareios

Belgelerde

Dareios Mısır'da bir firavun olarak tanıtıldı. Nil'den Kızıldeniz'e uzanan kanal boyunca dikilen steller, kanalı onun kazdırdığını ve içinden Pers diyarına doğru gemiler gönderdiğini kaydeder. Susa'da bulunan heykeli Mısır taşından oyulmuştur ve üzerinde hiyeroglifler ile tebaa halklarının bir listesi yer alır. Susa Fermanı, sarayını inşa eden kuyumcular, ahşap ustaları ve duvar süsleyicileri arasında Mısırlıları da sayar.

DZc; DSab; DSf

Kambyses'in deliliği

Tartışmalı

Herodotos'a göre Kambyses delirmiş, Apis boğasını bıçaklamış ve Mısır tanrılarıyla alay etmiştir. Apis stelleri bu öyküyle pek bağdaşmaz: Onun saltanatında bir boğa tüm törenleriyle gömülmüş, yerine geçen boğa ise Dareios'un saltanatına dek yaşamıştır. Birçok tarihçi bu anlatının, Kambyses'in tapınak gelirlerini kısmasına öfkelenen rahiplerden çıktığını düşünür; bu önlem daha sonraki bir Demotik metinde anılır. Kimileri ise onun yönetiminin Dareios'unkinden daha sert olduğunu kabul eder.

Herodotus 3.27-38; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002

İsyan ve Kserkses'in Donanması

Antik anlatı

Herodotos'a göre Mısır, Dareios'un saltanatının sonlarına doğru ayaklandı; Kserkses isyanı bastırıp kardeşi Akhaimenes'i vali yaptı. Herodotos, MÖ 480 yılındaki donanmada 200 Mısır gemisi sayar; tayfaları örgü miğferler takıyor, geniş kenarlı kalkanlar, deniz mızrakları ve ağır baltalar taşıyordu. Anlatısına göre Artemision'da Kralın denizcileri arasında en iyi onlar savaştı ve beş Yunan gemisi ele geçirdi; deniz piyadeleri daha sonra Plataia'da savaşmak üzere karaya çıkarıldı.

Herodotus 7.1, 7.7, 7.89, 8.17, 9.32

Adının yanındaki amblem

Belgelerde

Mısır'ın oyundaki amblemi, Psammetikhos'un Sais hanedanının yurdu Sais'in tanrıçası Neith'in kalkanı ve çapraz oklarıdır; kenarında gerdanlık blokları vardır. Mısır orduları tanrıların ve nomosların sancakları ardında yürürdü; bu bilinen bir savaş sancağı değil, Neith'ten esinlenen bir amblemdir.

R. H. Wilkinson, The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt, 2003