Ansiklopedi › Askerler ve gemiler

Lağımcı

Ahameniş çağının kuşatmalarında kent surlarının altını kazan askerler, MÖ 6.-5. yy.

Lağımcılar, antik kuşatma savaşlarının kazıcılarıydı. Surların altına tünel açar ya da temellerini söküp üstteki taş örgünün çökmesini sağlarlardı. Oyunun kapsadığı dönemde lağım kazmaya dair en açık kanıtlar, Libya, Kıbrıs ve İonia'daki surlu kentlere saldıran Pers ordularından ve savunucuların onları durdurmak için kazdığı karşı lağımlardan gelir.

Oyunda: Oyunda lağımcılar Kral'ın düşmanlarına hizmet eder, oyuncunun duvarlarının ve kulelerinin altını kazar ve her askere kolayca yenik düşer. Tarih ise bunu çoğunlukla tersine çevirir: dönemin en iyi belgelenmiş lağım kazıları Barka, Soloi ve Milet'te Pers orduları tarafından yapılmıştır.

Kadim bir Yakın Doğu zanaatı

Belgelerde

Surların altını oymak, Yakın Doğu'da eski bir teknikti. MÖ 9. ile 7. yüzyıllara ait Asur saray kabartmaları, büyük kalkanların koruması altında kazma ve manivelalarla şehir surlarının dibine saldıran askerleri gösterir. Bu kabartmalarda, Sanherib'in 701'deki Lakiş kuşatması için oyulanlar gibi, koçbaşları ve kuşatma rampaları da görülür. Pers orduları bu Mezopotamya kuşatma geleneğinin büyük bölümünü muhtemelen miras almıştı.

Assyrian palace reliefs from Nimrud and Nineveh; P. B. Kern, Ancient Siege Warfare, 1999

Barka'daki lağımlar

Antik anlatı

Herodotos'a göre Mısır satrapı Aryandes'in gönderdiği bir Pers ordusu Libya'daki Barka'yı dokuz ay kuşattı ve surlarına doğru tüneller kazdı. Barkalı bir tunç ustası, surların içinde bir tunç kalkanı dolaştırıp kalkanın oyuk zeminin üstünde nerede çınladığını dinleyerek tünelleri buldu. Savunucular orada karşı lağım açıp Pers kazıcıları öldürdü. Herodotos'a göre kent sonunda lağımlarla değil, bir hileyle düştü.

Herodotus 4.200-201

Soloi ve Milet

Antik anlatı

Herodotos'a göre İon Ayaklanması sırasında Persler, Kıbrıs'taki Soloi'yi kuşatmanın beşinci ayında surlarının altını kazarak ele geçirdi. 494'te, Lade'deki deniz zaferinin ardından da Milet'i surlarına lağım açarak ve her türlü kuşatma aletini kullanarak aldılar. Her iki durumda da kazı, hızlı bir hücumun değil, uzun ve pahalıya mal olan bir kuşatmanın parçasıydı.

Herodotus 5.115; Herodotus 6.18

Paphos kuşatma höyüğünün altındaki tüneller

Belgelerde

Kıbrıs'taki Palaipaphos'ta (Kouklia) yapılan kazılarda, büyük olasılıkla yaklaşık 498-497'deki isyan sırasında şehrin kuzeydoğu kapısına karşı inşa edilmiş bir Pers kuşatma höyüğü ortaya çıkarıldı. Savunanlar höyüğün altına tüneller kazdı ve onu çökertmek için içlerinde ateş yaktı. Dolgunun içinde ok uçları, mızrak uçları ve taş gülleler bulundu. Bu yapılar, dönemin lağım ve karşı lağım çalışmalarının en açık fiziksel kalıntıları arasındadır.

F. G. Maier and V. Karageorghis, Paphos: History and Archaeology, 1984

Kazıyı kim yaptı

Tartışmalı

Dönemin hiçbir kaynağı, Pers ordularının uzman lağımcılar bulundurup bulundurmadığını ya da toplama askerleri ve tebaa birliklerini usta gözetiminde kazmaya koşup koşmadığını söylemez. Herodotos Barka, Soloi ve Milet'teki lağımları anlatır, ama kazıyı yapanları ne adlandırır ne de betimler. Bu nedenle Pers kuşatma sanatının ne ölçüde kitlesel emekten çok uzmanlara dayandığı açık bir soru olarak kalmaktadır ve modern görüşler farklılık gösterir.

P. B. Kern, Ancient Siege Warfare, 1999; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002