Ansiklopedi › Savaşlar ve olaylar

Plataia Savaşı

MÖ 479'da Boiotia'daki Plataia yakınlarında Mardonios'un ordusuna karşı kazanılan Yunan zaferi

Oyunda: Bölüm 11: Final

MÖ 479 yazında Boiotia'da yapılan Plataia Savaşı, Kserkses'in Yunanistan istilasına son verdi. Spartalı naip Pausanias komutasındaki bir Yunan ordusu, Mardonios'un Salamis'ten sonra Yunanistan'da bıraktığı kuvveti yendi ve Mardonios çarpışmada öldü. Persler bir daha asla anakara Yunanistan'a ordu göndermedi.

Oyunda: Plataia seviyesi bu savaşın etrafında kurulmuştur: günlerce süren çatışmalar, Gargafia'nın kirletilmesi, Mardonios'un saldırısı, ölümü ve kalesinin basılması. Kronik Herodotos'u izler, ancak onun Perslerin 50.000 Yunan müttefiki olduğu yönündeki tahminini dışarıda bırakır.

Mardonios Boiotia'da

Antik anlatı

Herodotos, Mardonios'un kışı Tesalya'da geçirdiğini, MÖ 479'da Atina'yı yeniden aldığını, ardından atlılarına uygun açık arazisi bulunan Boiotia'ya çekilip Asopos kıyısında ahşap bir kale kurduğunu söyler. Yunanlılar Kithairon yamaçlarında konakladı. Atlıları onları günlerce rahatsız etti ve bir çatışmada komutanları Masistios öldürüldü. Ardından geçitlerde Yunan ikmal konvoylarını kesti ve sonunda Gargafia pınarını kirletti.

Herodotus 8.113; 9.1-3, 9.13-25, 9.39, 9.49-50

Geri çekilme ve savaş

Antik anlatı

Susuz kalan Yunanlılar, geceleyin Plataia'ya daha yakın yeni bir mevziye çekilmeye çalıştı; Herodotos bu hareketi karmaşık biçimde anlatır. Şafakta Mardonios Spartalılara ve Tegealılara saldırdı. Persler örgü kalkanlardan bir duvarın ardında savaştı; Spartalı Arimnestos Mardonios'u öldürünce adamları dağıldı. Atinalılar Boiotialıları yendi ve Yunanlılar kaleyi bastı.

Herodotus 9.51-70

Sayılar, kayıplar ve gece yürüyüşü

Tartışmalı

Herodotos 110.000 Yunan, Kralın ordusu için 300.000 ve Persler'in belki 50.000 Yunan müttefikini verir. Tarihçiler onun Yunan rakamlarını genel olarak kabul eder, ancak Mardonios'un gücünü belki 60.000 ile 120.000 arasında tutar. Artabazos'un götürdüğü 40.000 kişi dışında güçlükle 3.000 kişinin sağ kaldığı iddiası inandırıcı değildir; 159 Yunan ölüsü de fazla az görünür. Tarihçiler ayrıca gece hareketinin planlı mı yoksa neredeyse bir bozgun mu olduğunu tartışır.

Herodotus 9.28-32, 9.66, 9.70; J. F. Lazenby, The Defence of Greece 490-479 BC, 1993

Yılanlı Sütun ve Pers sessizliği

Belgelerde

Herodotos, Yunanlıların ganimetin onda birini Delphoi'de, üç sarmal yılandan oluşan tunç bir sütunun üzerinde duran altın bir üçayak için ayırdığını söyler. Tunç gövde günümüze ulaşmıştır; kıvrımlarının üzerinde savaşa katılan 31 Yunan devletinin adı yazılıdır ve bugün İstanbul'daki Hipodrom'da durmaktadır. Savaşı anan hiçbir Pers yazıtı ya da tableti bulunmadığından, savaş neredeyse yalnızca Yunan tarafından bilinir.

Herodotus 9.81; Thucydides 1.132; R. Meiggs and D. Lewis, A Selection of Greek Historical Inscriptions, 1969, no. 27

Plataia yemini

Geç dönem efsanesi

Atinalı hatip Lykourgos MÖ 4. yüzyılda, Diodoros ise çok daha sonra, Yunanların savaştan önce ettiği söylenen bir yemini aktarır: ölünceye dek savaşacaklarına ve Perslerin yaktığı tapınakları bir anıt olarak yıkık bırakacaklarına söz verirler. Tapınak maddesi olmayan bir sürüm, Akharnai'dan gelen MÖ 4. yüzyıla ait bir steli üzerine oyulmuştur. Theopompos bunu daha o zaman Atinalıların uydurması olarak adlandırmıştı; tarihçiler de hâlâ bunun herhangi bir kısmının gerçek olup olmadığını tartışıyor.

Lycurgus, Against Leocrates 81; Diodorus 11.29; Theopompus, FGrHist 115 F 153