Ansiklopedi › Yerler

Atina

Attika'da Yunan kenti; MÖ 480 ve 479'da Pers orduları tarafından yakıldı

Oyunda: Bölüm 4: Teras, Bölüm 7: Sardes Yanıyor, Bölüm 8: Marathon Koyu, Bölüm 10: Sıcak Kapılar, Bölüm 11: Final

Atina, Attika'nın başlıca kentiydi; MÖ 508 dolaylarında Kleisthenes'in reformlarından sonra demokrasiyle yönetiliyordu ve kutsal alanları Akropolis kayalığının üzerindeydi. Askerleri MÖ 498'de İon asileriyle birlikte Sardes'i yaktı, MÖ 490'da Marathon'da Pers çıkarma kuvvetini yendi; MÖ 480 ve MÖ 479'da önce Kserkses, ardından Mardonios kenti yaktı. Yunan yazarlar için Atina'nın yağmalanışı ve yeniden ayağa kalkışı, Pers savaşları anlatısının merkezi oldu.

Oyunda: Kronik, Atina'yı Sardes'in yakılmasına yardım eden, Marathon'da zafer kazanan, MÖ 480'de Kserkses, MÖ 479'da da Mardonios tarafından yakılan Akropolis kenti olarak sunar. Bu, Herodotos'la örtüşür.

Sardes'te toprak ve su

Tartışmalı

Herodotos'a göre MÖ 507 dolaylarında Sparta'ya karşı yardım arayan Atinalı elçiler, Sardes'te satrap Artaphernes'e toprak ve su verdiler ve bu yüzden kendi yurtlarında suçlandılar (5.73). Daha sonra Artaphernes, Atina'dan sürgündeki tiran Hippias'ı geri kabul etmesini istedi, Atina ise bunu reddetti (5.96). Tarihçiler, Perslerin bundan sonra Atina'yı sözünü bozmuş bir tebaa sayıp saymadığını tartışır. Eğer öyleyse, sonraki seferler yeni bir fetih değil, asilerin cezalandırılmasıydı.

Herodotus 5.73, 5.96; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002

Sardes ve Marathon

Antik anlatı

Herodotos'un anlattığına göre Miletli Aristagoras, Atinalıları ikna etmiş ve onlar da İon ayaklanmasına yirmi gemi göndermiştir. Eretrialılarla birlikte MÖ 498'de Sardes üzerine yürümüşler; aşağı kent ve Kybebe tapınağı yanmıştır (5.97-102). MÖ 490'da Datis ile genç Artaphernes'in ordusu, Hippias'ın kılavuzluğunda Marathon'a çıkmış, Atinalılar ve Plataialılar bu orduyu yenmiştir (6.102-117). Herodotos 6.400 Pers ve 192 Atinalı ölü sayar.

Herodotus 5.97-102, 6.102-117

İki yangın: MÖ 480 ve MÖ 479

Antik anlatı

Herodotos'a göre Atinalıların çoğu, Kserkses MÖ 480'de gelmeden önce Troizen, Aigina ve Salamis'e gitti (8.41). Birkaç kişi ahşap bir barikatın ardında Akropolis'i savundu. Ardından Persler Aglauros tapınağının yakınındaki sarp yamaçtan tırmanarak savunucuları öldürdü ve kutsal alanı yaktı (8.51-53). Mardonios MÖ 479'da boşalmış kenti yeniden işgal edip barış koşulları önerdi, ancak bunlar reddedildi. Boiotia'ya giderken hâlâ ayakta kalanları da yaktı (9.3-13).

Herodotus 8.41, 8.51-55, 9.3-13

Toprağın gösterdikleri

Belgelerde

Akropolis'teki kazılarda yanmış moloz, kırık heykeller ve mermer kore heykellerinden oluşan birikintiler bulundu. Bunlar uzun süre Atinalıların MÖ 479'dan sonra kayalığı temizlerken gömdükleri moloz olarak yorumlandı; ancak bazı bilim insanları artık bu gömme işlemlerinin daha uzun bir döneme yayıldığını düşünüyor. Tamamlanmamış Ön Parthenon'un sütun tamburları hisarın kuzey duvarına örüldü ve bugün hâlâ orada görülebilir. Pers kraliyet yazıtları Atina'nın adını anmaz.

J. M. Hurwit, The Athenian Acropolis, 1999

Ok ve zeytin

Geç dönem efsanesi

Herodotos'un anlattığına göre Dareios, Sardes'in haberini alınca göğe bir ok atmış ve Atinalıları cezalandırmasına izin verilmesi için dua etmiştir. Ardından her yemek sunulduğunda bir hizmetkâra onları kendisine üç kez hatırlattırmıştır (5.105). Herodotos ayrıca yangının ertesi günü Kserkses'in kurban sunmaya gönderdiği Atinalıların, Athena'nın kutsal zeytininde bir arşın boyunda yeni bir filiz bulduğunu söyler (8.55). Her ikisi de intikam ve hayatta kalma üzerine ahlaki hikâyelerdir, tarihî kayıt değil.

Herodotus 5.105, 8.55