Ansiklopedi › Halk

Hippias

Yaklaşık MÖ 527-510 arasında Atina tiranı, sonradan Perslere sığınan bir sürgün

Oyunda: Bölüm 8: Marathon Koyu

Peisistratos'un oğlu Hippias, ailesinden Atina'yı tiran olarak yöneten sonuncu kişiydi; MÖ 527 dolaylarından Spartalıların onu MÖ 510'da kovmasına dek hüküm sürdü. Sürgündeyken Perslere yöneldi ve MÖ 490'da yeniden iktidara getirilmeyi umarak Datis ile Artaphernes'in donanmasına Marathon'a kadar kılavuzluk etti. Kariyeri, Perslerin sürgündeki Yunan yöneticilerini batıda müttefik ve kılavuz olarak nasıl kullandığını gösterir.

Oyunda: Oyunun kroniği Hippias'ı, Datis'in donanmasına Marathon'a kılavuzluk eden sürgündeki tiran olarak anar; bu Herodotos'u izler. Verdiği MÖ 527-510 tarihleri yaklaşıktır, zira babası büyük olasılıkla MÖ 528/7'de ölmüştür.

Peisistratos'un Varisi

Antik anlatı

Herodotos'a göre Peisistratos, muhtemelen MÖ 546 dolaylarında Atina'yı üçüncü kez ele geçirdiğinde, oğulları da yanındayken Marathon'a çıktı. Muhtemelen MÖ 528/7'de Peisistratos'un ölümünden sonra iktidar oğullarına geçti. Thukydides, pek çok Atinalının sandığı gibi küçük kardeş Hipparkhos'un değil, en büyük oğul Hippias'ın yönetimi elinde tuttuğunda ısrar eder. Ailenin kentin yasalarını görünüşte korurken makamlara kendi adamlarını yerleştirdiğini de ekler.

Herodotus 1.62-64; Thucydides 6.54-55; Athenaion Politeia 17

Hipparkhos'un öldürülmesi

Tartışmalı

MÖ 514'te Harmodios ile Aristogeiton, Panathenaia şenliğinde Hipparkhos'u öldürdü; sonraki Atinalılar bu ikiliyi şehrin kurtarıcıları olarak onurlandırdı. Thukydides bu görüşe katılmaz. Ona göre asıl neden kişisel bir aşk kavgasıydı; Hippias'ın kendisi yara almadan kurtuldu ve yönetimi bundan sonra daha da sertleşti. Herodotos da tiranlığın dört yıl daha sürdüğünü ve Atinalılara daha ağır geldiğini söyler.

Thucydides 6.53-59; Herodotus 5.55-56

Atina'dan Sardes'e

Antik anlatı

Herodotos'a göre sürgündeki Alkmaionidler, Delphoi kâhinesine rüşvet vererek onun Sparta'yı Atina'yı kurtarmaya teşvik etmesini sağladı ve MÖ 510'da Kral Kleomenes, Hippias'ı Akropolis'te kuşattı. Çocukları esir düşünce Hippias, Hellespontos yakınlarındaki Sigeion'a çekilmeyi kabul etti. Sparta'nın müttefikleri daha sonra onu yeniden başa getirmeyi reddedince Sardes'e gitti ve satrap Artaphernes'i Atina'ya karşı kışkırttı. Herodotos'a göre Atina onu geri almayı reddedince Perslerin açık düşmanı hâline geldi.

Herodotus 5.62-65; Herodotus 5.91-96

Marathon Rehberi

Antik anlatı

Herodotos'a göre Hippias, ovası süvariye elverişli olduğu ve Eretria'ya yakın bulunduğu için Persleri Marathon'a götürdü. Eretrialı tutsakları da Aigilia adacığına yerleştirdi. Thukydides'e göre Hippias, Lampsakos üzerinden Dareios'un yanına gitti ve yıllar sonra yaşlı bir adam olarak Medlerle birlikte Marathon'a geldi. Hiçbir Pers belgesi ondan söz etmez. Bu yüzden bütün hikâyesi Yunan yazarlardan gelir.

Herodotus 6.102, 6.107; Thucydides 6.59

Düşen diş ve sonu

Geç dönem efsanesi

Herodotos'a göre Hippias rüyasında annesiyle yattığını görmüş ve bunu Atina'yı geri alıp yurdunda ihtiyarlayarak öleceğine dair bir işaret saymıştır. Karaya çıktığında öyle şiddetle hapşırıp öksürmüş ki sallanan bir dişi kuma düşüp kaybolmuş, o da bu toprağın asla onların olmayacağını söylemiştir. Hikâye bir başarısızlık alameti olarak kurgulanmıştır. Herodotos Hippias'ın nasıl öldüğünü söylemez; Iustinus gibi çok daha sonraki yazarlar ise onun Marathon'da düştüğünü ileri sürmüştür.

Herodotus 6.107; Justin, Epitome of Pompeius Trogus