Ansiklopedi › Halk

Kleomenes

Agiad soyundan Sparta kralı, yak. MÖ 520-490

Oyunda: Bölüm 7: Sardes Yanıyor

I. Kleomenes, yaklaşık MÖ 520'den MÖ 490'a dek Sparta'nın Agiadai hanedanından kralıydı. Tiran Hippias'ı Atina'dan kovdu, Sepeia'da Argos'u ezdi ve İonlar Perslere karşı yardım istediğinde Miletli Aristagoras'ı geri çevirdi; ardından krallık ortağı Demaratos'u tahttan uzaklaştırdı, Demaratos da Dareios'a sığındı. Onun hakkında bilinenlerin neredeyse tamamı, onu büyük ölçüde düşmanca bir tavırla çizen Herodotos'tan gelir.

Oyunda: Oyun Kleomenes'i yalnızca kronikte, Herodotos 5.49-51'i izleyerek, Susa'nın ne kadar içerilerde olduğunu öğrenince Aristagoras'ı geri çeviren Sparta kralı olarak anar.

Agiad hanedanından bir kral

Antik anlatı

Herodotos'a göre Kleomenes, Anaksandridas'ın ikinci karısından olan oğluydu; ilk evliliği çocuksuz kaldığı için eforlar krala bu kadınla evlenmesini zorla kabul ettirmişti. İlk karısı daha sonra Dorieus'u, Leonidas'ı ve Kleombrotos'u doğurdu. Kleomenes büyük oğul olarak muhtemelen MÖ 520 dolaylarında tahta geçti. Herodotos, tahttan mahrum kalan Dorieus'un başka diyarlarda koloniler kurmak için Sparta'dan ayrıldığını da ekler.

Herodotus 5.39-42

Aristagoras ve Susa yolu

Antik anlatı

Aristagoras MÖ 499 dolaylarında elinde tunçtan bir dünya haritasıyla Sparta'ya geldi ve Kral'a saldırılması için ısrar etti. Herodotos'a göre Kleomenes, Susa'nın kıyıdan ne kadar uzakta olduğunu sordu. Üç aylık yol olduğu söylenince Miletliye gün batımına kadar Sparta'yı terk etmesini buyurdu. Aristagoras bunun üzerine giderek büyüyen rüşvetler önerdi; Kleomenes'in küçük kızı Gorgo, yabancının babasını yoldan çıkaracağı uyarısında bulununca Kleomenes odadan çıktı.

Herodotus 5.49-51

Atina'ya müdahaleler

Antik anlatı

MÖ 510'da Kleomenes, Hippias'ı ve ailesini Atina'dan kovan Sparta kuvvetine önderlik etti. Birkaç yıl sonra Kleisthenes'e karşı İsagoras'ı desteklemek için geri döndü, ancak Atinalılar onu Akropolis'te kuşattı ve bir ateşkesle çekilip gitti. MÖ 506 dolaylarında Attika'ya düzenlediği daha büyük sefer, Korinthoslular ve öbür kral Demaratos çekilince Eleusis'te dağıldı.

Herodotus 5.64-76

Aigina, Demaratos ve Persia

Antik anlatı

Dareios'un habercileri MÖ 491 dolaylarında Yunanlılardan toprak ve su istediğinde Aigina boyun eğdi; Kleomenes sorumluları tutuklamaya gitti, ancak Demaratos onun aleyhine çalıştı. Herodotos'a göre Kleomenes bunun üzerine Leotykhides ile iş birliği yaptı ve rüşvet verilmiş bir aracı yoluyla Delphoi kâhinine Demaratos'un meşru olmadığını ilan ettirdi. Tahttan indirilen kral Dareios'a sığındı, Asya'da topraklar ve kentler aldı, daha sonra MÖ 480'de Kserkses'e eşlik etti.

Herodotus 6.48-51, 6.61-70

Delilik ve ölüm

Tartışmalı

Herodotos'a göre Delphoi entrikası ortaya çıkınca Kleomenes kaçtı, geri çağrıldı, delirdi ve muhtemelen MÖ 490 dolaylarında, ayakları tomruğa vurulmuşken kendini bıçakla doğrayarak öldürdü. Yunanlıların çoğu bunu kâhine rüşvet vermesine, Atinalılar Eleusis'teki kutsal bölgeyi yağmalamasına, Argoslular ise Sepeia'dan sonra sığınmacıları öldürüp korularını ateşe vermesine bağladı. Spartalılar suçu, İskit elçilerinden edindiği su katılmamış şarap içme alışkanlığında buldu; bazı modern tarihçiler ise bir cinayetten şüphelenir.

Herodotus 6.74-84