Ansiklopedi › Yerler

Kral Yolu

Sardes'ten Susa'ya uzanan kraliyet anayolu ve ulak güzergâhı, MÖ 500 dolayları

Kral Yolu, Lidya'daki Sardes'ten Elam'daki Susa'ya uzanan Kral'ın güzergâhıydı; Herodotos onu 111 menzil ve yaklaşık doksan günlük yürüyüş olarak tanımlar. Görevlilerin, birliklerin ve kraliyet mesajlarının Kral'ın yetkisiyle imparatorluğu boydan boya geçmesini sağlayan korunaklı yollar, konaklama menzilleri ve tayın depolarından oluşan daha geniş bir ağın en iyi bilinen hattıydı.

Oyunda: Oyunun Sardes'ten Susa'ya yolculuğa dair kronik notu Herodotos'u izler: 111 menzil, yaya olarak yaklaşık doksan gün, nöbetleşe at süren kraliyet ulakları ve Halys geçişinde kapılar ile bir kale.

Herodotos'un anlattığı biçimiyle yol

Antik anlatı

Herodotos'a göre yol Sardes'ten başlayıp Lidya, Frigya, Kapadokya, Kilikya, Armenia, Matiene ve Kissia üzerinden Susa'ya uzanıyordu ve yolcuların konaklayabileceği 111 menzil vardı. Herodotos her biri 30 stadionluk 450 parasang hesaplar; günde 150 stadionla bu, doksan günlük yürüyüş eder. Buna Efes'ten Sardes'e üç günü de ekler. Halys ırmağının geçit yerinde kapılar ve güçlü bir karakol bulunuyordu; Kilikya sınırında ve Armenia'da da başka kapılar ve karakollar vardı.

Herodotus 5.52-54

Menzil menzil ulaklar

Antik anlatı

Herodotos'a göre yol boyunca her günlük menzil için bir adam ve bir at konuşlandırılmıştı ve her atlı, hava ne olursa olsun haberi bir sonrakine teslim ederdi. Perslerin bu hizmete angareion dediğini ve ölümlüler arasında bundan daha hızlı yol alan hiçbir şey olmadığını söyler. Bunu, alevin koşucudan koşucuya geçtiği Yunan meşale yarışına benzetir.

Herodotus 8.98

Erzak ve mühürlü yol belgeleri

Belgelerde

Çoğunlukla Elamca yazılmış ve yaklaşık MÖ 509-493 yıllarına tarihlenen Persepolis Tahkimat tabletleri, menzillerde yolculara verilen un, şarap ve bira tayınlarını kaydeder. Kafileler Kral'dan ya da üst düzey bir görevliden alınmış mühürlü bir yetki belgesi taşırdı; yolculukları Persepolis ve Susa'yı Sardes, Arakhosia, Hindistan ve Mısır'a bağlıyordu. Satrap Arşama'nın daha sonraki Aramice bir mektubu, aynı mühürlü tayın buyruğu düzeninin beşinci yüzyılın sonlarında hâlâ işlediğini gösterir.

R. T. Hallock, Persepolis Fortification Tablets, 1969; Arshama letters (TAD A6.9)

Yol tam olarak nereden geçiyordu

Tartışmalı

Herodotos'un bölgeler listesini haritaya oturtmak zordur ve tarihçiler Anadolu'dan geçen hat konusunda anlaşamaz. Kimileri orta Anadolu'dan geçen bir güzergâh çizer, kimileri ise Kilikya'ya daha yakın, daha güneyde bir güzergâh. Fırat'ın doğusundaki rotası ve Arbela yakınından geçip geçmediği de tartışmalıdır. Bugün çoğu tarihçi onu tek bir döşeli anayoldan çok, menzilleri olan bakımlı yollar bütünü olarak görür.

D. F. Graf, The Persian Royal Road System, 1994; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002

Kyros ve atın günü

Geç dönem efsanesi

Ksenophon'a göre Kyros, bir atın bir günde ne kadar yol alabileceğini saptadıktan sonra menzil sistemini kurmuş ve bu aralıklarla, atların ve seyislerin bulunduğu istasyonlar yerleştirmiştir. Kyropaideia, Kyros'un bir yüzyıldan uzun süre sonra yazılmış idealize bir portresi olduğundan bu atfın doğruluğu sınanamaz. Sistemin günümüze ulaşan kayıtları Dareios'un saltanatına tarihlenir.

Xenophon, Cyropaedia 8.6