Ansiklopedi › Halk

Leonidas

Agiad soyundan Sparta kralı ve Thermopylai'deki komutan, MÖ 480'de öldü

Oyunda: Bölüm 10: Sıcak Kapılar

Leonidas, Agiad hanedanından bir Sparta kralıydı. MÖ 480'de Thermopylai geçidini Kserkses'e karşı tutan Yunan kuvvetine komuta etti ve Persler bir dolanma yolu bulunca orada öldü. Onun hakkında bilinenlerin neredeyse tamamı Herodotos'tan gelir; sonraki Yunan yazarlar onun ölümünü Sparta cesaretinin örneği hâline getirdiler.

Oyunda: Kronik, Thermopylai'deki Spartalı kral olarak Leonidas'ı anar. Notu, Herodotos'a göre onlar da geride kalan ama sonradan Perslere teslim olan Thebaililerden söz etmez.

Agiad hanedanının küçük oğullarından biri

Antik anlatı

Herodotos'a göre Leonidas, Kral Anaksandridas'ın ilk karısından olan oğluydu. İkinci karıdan doğan baba bir kardeşi Kleomenes ise ondan önce doğmuştu ve ilk kral olan oydu. Leonidas'ın tahta çıkması beklenmiyordu. Ancak ana baba bir ağabeyi Dorieus Sicilya'da öldü. Kleomenes yaklaşık MÖ 490'da ölünce tahta Leonidas geçti. Leonidas, Kleomenes'in kızı Gorgo ile evliydi.

Herodotus 5.39-41, 7.204-205, 7.239

Geçidi tutmak

Antik anlatı

MÖ 480 yazında Leonidas, Herodotos'un birlik birlik sıraladığı bir kuvvete komuta etti: hayatta oğulları olan erkekler arasından seçilmiş üç yüz Spartalı, ayrıca başka Peloponnesoslular, Thespiaililer, Thebaililer, Phokisliler ve Lokrisliler. Modern hesaplar toplamı kabaca altı ya da yedi bin olarak verir. Herodotos'a göre Sparta'nın ana ordusu Karneia şenliği nedeniyle yurtta kaldı. Yunanlılar iki gün boyunca dar geçitte, Ölümsüzlerinkiler de dâhil olmak üzere saldırıları püskürttü.

Herodotus 7.202-212

Patika ve son direniş

Antik anlatı

Malisli Efialtes, Hydarnes'i ve askerlerini gece Anopaia patikasından geçirdi; patikayı koruyan Phokisliler geri çekildi. Herodotos sonrasını iki farklı biçimde anlatır: ya Leonidas müttefiklerin çoğunu geri gönderdi ya da onlar kendiliğinden ayrıldı. Leonidas'ın savaşarak düştüğünü, Yunanlıların onun cesedi için çarpıştığını ve son kalanların alçak bir tepede öldüğünü söyler. Kserkses'in ölen kralın başını kestirip bir kazığa diktirdiğini de ekler.

Herodotus 7.213-225, 7.238

Neden kaldı

Tartışmalı

Herodotos'a göre bir kehanet, ya Sparta'nın ya da bir Sparta kralının düşeceğini bildirmişti ve Leonidas Sparta için şan istiyordu. Herodotos ayrıca Thebaililerin rehine olarak tutulduğunu ileri sürer; Plutarkhos daha sonra bu suçlamayı Thebai'ye karşı kötü niyetin ürünü olarak nitelendirmiştir. Modern tarihçiler Leonidas'ın müttefiklerin geri çekilmesini mi koruduğunu, yoksa Sparta geleneğine mi uyduğunu tartışır. Hiçbir Pers kaynağı bu savaştan söz etmez; Herodotos'un Kserkses'in ordusu ve kayıpları için verdiği rakamların ise fazlasıyla abartılı olduğu düşünülür.

Herodotus 7.220-222; Plutarch, On the Malice of Herodotus; P. Cartledge, Thermopylae, 2006

Sözler ve kemikler

Geç dönem efsanesi

Sonraki yazarlar sözler ve sahneler eklediler. Yaklaşık altı yüzyıl sonra yazan Plutarkhos'ta Leonidas, Perslere Yunanların silahlarını gelip kendilerinin almalarını söyler; Diodoros ise Kserkses'in çadırına yapılan bir gece baskınını anlatır. Gezi yazarı Pausanias, kralın kemiklerinin savaştan kırk yıl sonra Sparta'ya getirildiğini söyler. Bu anlatıların hiçbiri daha eski kaynaklarla doğrulanamaz.

Plutarch, Sayings of Spartans; Diodorus 11.9-10; Pausanias 3.14.1