Ansiklopedi › Yerler

Delfi

Orta Yunanistan'da, Phokis'te, Parnassos Dağı'nın eteğindeki Apollon kutsal alanı ve kâhinliği

Oyunda: Bölüm 11: Final

Delfi, Yunan dünyasının en ünlü kâhinlik merkeziydi; burada Apollon'un rahibesi Pythia, kentlerin ve kralların sorularını yanıtlardı. Lidyalı Kroisos, Kyros'la savaşıp savaşmaması gerektiğini buraya sormuş; Atina ve diğer Yunan kentleri de Kserkses'in yaklaşan istilasına nasıl karşı koyacaklarını danışmıştı. Hiçbir Pers metni Delfi'nin adını anmaz; bu yüzden Delfi'nin Lidya ve Persler ile ilişkileri, başta Herodotos olmak üzere Yunan yazarlardan ve kutsal alanın kalıntılarından bilinir.

Oyunda: Oyun, Delfi'yi Yunanlıların ve Lidyalıların danıştığı kehanet merkezi olarak tanımlar. Bu doğrudur, ancak yalnızca Yunan tarafını yansıtır: hiçbir Pers belgesi Delfi'den ya da Perslerin oraya danıştığından söz etmez.

Apollon'un kutsal alanı

Belgelerde

Delfi, Korint Körfezi'nin yukarısında, Parnassos Dağı'nın dik yamaçlarında yer alıyordu. 1892'den beri süren Fransız kazıları, Apollon'un teraslı kutsal alanını gün ışığına çıkarmıştır. Alanda tapınak, Yunan kentlerinin adaklarını saklamak için yaptırdığı hazine binaları ve çok sayıda adak kaidesi bulunur. Yirminci yüzyılın başlarında özgün mermer bloklarıyla yeniden ayağa kaldırılan Atinalıların Hazinesi, bugün hâlâ Kutsal Yol'un kenarında durmaktadır.

École française d'Athènes, Fouilles de Delphes; M. Scott, Delphi, 2014

Kroisos kâhinleri sınıyor

Antik anlatı

Herodotos'a göre Lidyalı Kroisos, belirli bir gün ne yaptığını sorarak birkaç kâhini sınamış, doğru cevabı Delfi vermişti. Bunun üzerine oraya altın ve gümüşten zengin armağanlar gönderdi; Herodotos bunların bir kısmını orada kendi gözüyle görmüştü. Perslere savaş açarsa büyük bir imparatorluğu yıkacağı söylenen Kroisos, 540'larda Kyros'a saldırdı ve kendi imparatorluğunu kaybetti. Herodotos, tanrının sonradan cevabı yanlış yorumlamanın Kroisos'un kendi suçu olduğunu söylediğini de ekler.

Herodotus 1.46-56; Herodotus 1.90-91

Kserkses'in istilasından önceki kehanetler

Tartışmalı

Herodotos'a göre Pythia önce Atinalılara dünyanın öbür ucuna kaçmalarını söyledi, ardından onları kurtaracak tahta bir duvardan ve tanrısal Salamis'ten söz etti. Themistokles duvarın donanma anlamına geldiğini savundu. Delphoi, Argos ile Girit'i de savunmaya katılmaktan caydırdı. Tarihçiler bu kehanetlerin ne zaman verildiğini tartışır; belki 481'de, belki daha önce. Dizelerin zaferden sonra cilalanıp cilalanmadığı ve Delphoi'nin temkinli tutumunun Kral'ın kazanmasını beklediğini gösterip göstermediği de tartışma konusudur.

Herodotus 7.140-143; Herodotus 7.148; Herodotus 7.169

Delfi'ye saldırı

Geç dönem efsanesi

Herodotos'un anlattığına göre Kserkses, Delfi'yi yağmalamak için asker göndermiştir. Kutsal silahlar tapınaktan kendiliğinden çıkmış, yıldırımlar düşmüş, Parnassos'tan kayalar yuvarlanmış ve iki yerel kahraman Persleri kovalamıştır. Hikâye tanrının korumasının kanıtı gibi okunur ve pek çok tarihçi ciddi bir saldırının hiç yapıldığından şüphe eder. Herodotos başka bir yerde Mardonios'a, Delfi'yi yağmalayan Perslere yıkım öngören bir kehanet bulunduğunu ve bu yüzden oraya gitmeyeceklerini söyletir.

Herodotus 8.35-39; Herodotus 9.42

Yılanlı Sütun

Belgelerde

479'daki Plataia zaferinin ardından Yunanlılar, Delfoi'de birbirine dolanmış üç yılandan oluşan tunç bir sütunun üzerine altın bir üçayak diktiler. Thukydides'e göre Spartalı Pausanias önce kendi adını anan bir dize kazıttı, Spartalılar ise bunu savaşa katılan kentlerin listesiyle değiştirdi. Sütun daha sonra Konstantinopolis'e taşındı. Sarmalları üzerinde 31 kent adı bulunan alt kısmı bugün hâlâ İstanbul'da durmaktadır.

R. Meiggs and D. Lewis, Greek Historical Inscriptions, 1969, no. 27; Herodotus 9.81; Thucydides 1.132