Ansiklopedi › Halk

Artayktes

Hellespontos kıyısındaki Sestos'un Pers valisi, MÖ 479 veya 478'de Atinalılar tarafından idam edildi

Oyunda: Bölüm 11: Final, Mykale

Artayktes, Kserkses döneminde Sestos'un Persli valisiydi. Herodotos, onun Elaious'taki Protesilaos tapınağını yağmaladığını, ardından MÖ 479 sonbaharından itibaren Sestos'ta direndiğini ve açlık garnizonu kaçmaya zorlayana kadar dayandığını söyler. Ksanthippos komutasındaki Atinalılar onu yakalayıp öldürdü; Herodotos anlatısını bu olayla bitirir.

Oyunda: Artayktes'in kendine ait bir mekaniği yoktur. Oyun ondan yalnızca Sestos kuşatması ve Mykale Muharebesi ile ilgili olay yazılarında söz eder; orada Ksanthippos onu çarmıha gerdirir.

Sestos Valisi

Antik anlatı

Herodotos, Artayktes'i Kherasmis'in oğlu ve Sestos'ta bir Pers valisi olarak anar; Kserkses'e Hellespontos'un köprülenmesinde yardım ettiğini söyler. Onu zeki ve kötü bir adam olarak tanımlar. Herodotos kariyeri için tek kaynaktır ve adını anan hiçbir Pers belgesi bilinmemektedir.

Herodotus 7.33, 9.116

Protesilaos'un kutsal alanı

Antik anlatı

Herodotos'a göre Trakya Khersonesosu'ndaki Elaious'ta bulunan Protesilaos Tapınağı zengin bir hazineye sahipti. Artayktes, kahramanının Pers topraklarına karşı sefer yaptığını öne sürerek Kserkses'ten tapınağı kendisine vermesini istedi ve Kserkses de kabul etti. Herodotos, Artayktes'in hazineyi götürdüğünü, kutsal toprağı ekip biçtiğini ve kutsal alanda ayıp biçimde davrandığını ekler.

Herodotus 9.116

Sestos kuşatması

Antik anlatı

MÖ 479'da Mykale'den sonra Yunan donanması Hellespontos'a yelken açtı ve köprülerin çoktan kırılmış olduğunu gördü. Ksanthippos komutasındaki Atinalılar, Perslerin ve çok sayıda yerlinin toplandığı Sestos'u kuşattı. Herodotos'a göre sonbaharda yiyecek azaldı ve Artayktes ile Oiobazos geceleyin sıvıştı. Kentliler durumu Yunanlılara bildirdi; onlar da peşine düşüp Artayktes'i Aigospotamoi yakınlarında yakaladı.

Herodotus 9.114-118

Yakalanma ve ölüm

Antik anlatı

Herodotos'a göre Artayktes kendisi ve oğlu için büyük bir bedel önerdi, ama Elaious halkı tapınağın öcünü istediği için Ksanthippos bunu reddetti. Artayktes tahtalara çivilenip asıldı, oğlu da gözleri önünde taşlanarak öldürüldü. Herodotos bunu anlatısının en sonunda aktarır.

Herodotus 9.118-120

Balığın alameti

Geç dönem efsanesi

Herodotos'a göre ateşteki kurutulmuş balıklar sıçrayıp kıpırdandı ve Artayktes bunu Protesilaos'tan gelen bir işaret olarak yorumladı. Bu anlatı, kutsala saygısızlığın tanrısal bir cezayla karşılanması üzerine kurulmuş bir ahlak hikâyesi biçimindedir. Artayktes'in söylediklerinin bir aktarımı olarak değil, Yunanlar'ın anlattığı bir hikâye olarak okunmalıdır.

Herodotus 9.120

Ölümün nasıl yorumlandığı

Tartışmalı

Herodotos tahtalara çivilemeyi anlatır; modern yazarlar buna çoğu kez çarmıha germe der, ancak Yunanca ifade kesin değildir. Tarihçiler ayrıca hikâyenin Tarih'i kapatmak üzere ne ölçüde biçimlendirildiğini tartışır: Atinalılar, Kserkses'in seferinin sergilediği aynı dinsizlik için bir Pers'i cezalandırır. Hikâyeyi yalnızca Yunan kaynakları anlattığından, Artayktes'e dair Pers bakış açısı bilinmemektedir.

Herodotus 9.120