دانشنامه › مردم

بوبارس

بزرگ‌زادهٔ پارسی، پسر مگابازوس، سرپرست آبراههٔ آتوس، حدود 483 تا 480 پ.م.

بوبارس از بزرگان پارسی اواخر سدهٔ ششم و اوایل سدهٔ پنجم بود که تقریباً تنها از راه هرودوت شناخته می‌شود. او با خاندان شاهی مقدونیه پیوند زناشویی بست و همراه آرتخایس کندن آبراههٔ خشایارشا را از میان شبه‌جزیرهٔ آتوس سرپرستی کرد. بدین‌سان او یکی از کارگزارانی بود که لشکرکشی سال 480 به یونان را تدارک دیدند.

در بازی: گاهنامهٔ مرحلهٔ آتوس، به پیروی از هرودوت 7.22، بوبارس پسر مگابازوس را همراه با آرتخایس سرپرست حفر آبراهه می‌خواند. بازی دربارهٔ ادامهٔ کارنامهٔ او چیزی نمی‌گوید.

پسر مگابازوس

روایت باستانی

هرودوت می‌گوید بوبارس پسر مگابازوس بود، سرداری که داریوش پس از لشکرکشی به سرزمین سکاها در حدود 513 در تراکیه بر جای گذاشت. مگابازوس پرینتوس و تراکیاییان کرانه را رام کرد. سپس فرستادگانی نزد آمینتاس، شاه مقدونیه، روانه کرد تا خاک و آب، نشانه‌های فرمانبرداری از شاه، را از او بخواهند.

Herodotus 5.1-2, 5.17

فرستادگان ناپدیدشده و پیوندی مقدونی

روایت باستانی

هرودوت روایت می‌کند که فرستادگان پارسی در بزمی گستاخی کردند و به فرمان اسکندر جوان، پسر آمینتاس، کشته شدند. چون پارسیان گروهی را به جست‌وجو فرستادند، بوبارس سرکردهٔ آنان بود. اسکندر با پیشکشی گران و دادن خواهرش گوگایا به همسری او، خاموشش کرد و جست‌وجو رها شد.

Herodotus 5.18-21

داستانی به سود مقدونیه

مورد مناقشه

بسیاری از تاریخ‌نگاران در کشته شدن فرستادگان تردید دارند. اسکندر بعدها خود را نزد یونانیان دوست پنهانی آنان جلوه داد و این داستان با آن ادعا سازگار است. ازدواج بوبارس و گوگایا بیشتر پذیرفته شده است. این ازدواج با رسمی شناخته‌شده نزد پارسیان سازگار است که فرمانروایان تابع را به خاندان‌های بزرگ پارسی پیوند می‌داد، و مقدونیه به‌راستی پادشاهی‌ای تابع شد.

E. Badian, Herodotus on Alexander I of Macedon, 1994; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002

سرپرست کار در آتوس

روایت باستانی

هرودوت بوبارس و آرتخایس پسر آرتایوس را پارسیانی می‌خواند که سرپرستی کندن آبراهه از میان تنگهٔ آتوس را بر عهده داشتند. او می‌گوید تدارکات حدود سه سال به درازا کشید و مردانی از اقوام گوناگون زیر تازیانه کار می‌کردند. وی می‌افزاید که فنیقیان بیشترین مهارت را نشان دادند و خندق را در بالا پهن‌تر کندند تا دیواره‌هایش فرو نریزد.

Herodotus 7.22-23

آنچه بر جای مانده

در اسناد

هیچ بنا یا سندی از آن دوران شناخته نیست که با اطمینان نام بوبارس را آورده باشد؛ از این رو کارنامهٔ او تنها بر گفتهٔ هرودوت استوار است. اما خود آبراهه واقعی است. بررسی‌ها و نمونه‌برداری‌هایی که در دههٔ 1990 در سراسر این باریکهٔ خشکی انجام شد، آبراهه‌ای پرشده را درست در امتدادی که هرودوت وصف می‌کند ردیابی کرد.

B. S. J. Isserlin and others, The canal of Xerxes on the Mount Athos peninsula, Annual of the British School at Athens 89, 1994

پسرش آمینتاس

روایت باستانی

بوبارس و گوگایا پسری به نام آمینتاس داشتند که به نام پدربزرگ مقدونی‌اش نامیده شد. هرودوت می‌گوید شاه آلاباندا در فریگیه را به او سپرد، هرچند شهر شناخته‌شده‌ای که این نام را داشت در کاریه بود. به توضیح او، این پیوند خانوادگی یکی از دلایلی بود که مردونیه در سال 479 اسکندرِ مقدونیه را به فرستادگی به آتن فرستاد.

Herodotus 8.136