Ansiklopedi › Binalar

Av Bahçesi

Av hayvanlarıyla dolu duvarlı kraliyet ve satrap parkları, Pers İmparatorluğu, MÖ 6.-5. yüzyıl

Pers kralları ve satrapları, Yunan yazarların paradeisoi dediği, ağaçlar, sular ve yabani hayvanlarla dolu çevrili bahçeler tutarlardı. Bunların bazıları, Kral'ın ve soylularının geyik, yaban domuzu ve aslan peşinde at koşturduğu av alanlarıydı. At sırtında yayla avlanmak, bir Pers hükümdarının kendine atfettiği erdemleri gösterirdi; bu bahçeler de imparatorluğun dört bir yanında Pers gücünün simgelerinden biri hâline geldi.

Oyunda: Av Bahçesi, Pasargadai, Parsa ve Susa'da bulunan, avcılarının önünden geçtikleri haneleri davet ettiği bir hizmet binasıdır. Notu Herodotos 1.136'yı kaynak gösterir; ancak bu bölüm parklarla değil, erkek çocukların eğitimiyle ilgilidir. Bu kentlerde bir av bahçesinin varlığı kanıtlanmış değildir.

Cennet sözcüğü

Belgelerde

Dareios döneminde Elamca yazılan Persepolis Tahkimat tabletleri, partetaš denen arazilerden söz eder. Bu sözcük, genellikle paridaida biçiminde yeniden kurulan ve "çevrili yer" anlamına gelen Farsça bir sözcükten alınmıştır. Tabletler, bu tür arazilerde meyve ağaçları, erzak ve işçiler bulunduğunu gösterir. Sözcük Yunancaya paradeisos, İbraniceye pardes olarak geçti ve sonraki Yunanca ile Latince aracılığıyla İngilizceye paradise olarak ulaştı.

Persepolis Fortification tablets; W. Henkelman, The Other Gods Who Are, 2008

Yabani hayvanlarla dolu av bahçeleri

Antik anlatı

MÖ 401'de Genç Kyros'la birlikte sefere çıkan Ksenophon, Kyros'un Frigya'daki Kelainai'de yabani hayvanlarla dolu büyük bir parkı olduğunu ve orada at sırtında avlandığını söyler. Ayrıca Daskyleion'daki satrap Pharnabazos'u da anlatır; onun topraklarında, bir kısmı çevrili parklarda, bir kısmı açık arazide bol av hayvanı vardı. Bunlar oyunun döneminden sonraya aittir, ancak Pers av bahçelerinin en açık betimlemeleridir.

Xenophon, Anabasis 1.2.7; Xenophon, Hellenica 4.1.15-16

Avcı Kral

Belgelerde

Eski Farsça, Elamca ve Babilce olarak Kral Dareios adını taşıyan, muhtemelen I. Dareios'a ait bir silindir mühür, kanatlı bir figürün altında, savaş arabasındaki kralı şaha kalkmış bir aslana ok atarken gösterir. Persepolis Tahkimat tabletlerine basılmış pek çok mühür de av sahnelerini ve hayvanlarla dövüşleri betimler. Av, Pers seçkinlerinin kraliyet gücünü ve becerisini tasavvur etme biçiminin bir parçasıydı.

Seal of Darius, British Museum; M. Garrison and M. C. Root, Seals on the Persepolis Fortification Tablets I, 2001

Binicilik, okçuluk ve doğruluk

Antik anlatı

Herodotos'a göre Pers oğlanlarına beş ile yirmi yaş arasında üç şey öğretilirdi: ata binmek, ok atmak ve doğruyu söylemek. Bunu av bahçeleriyle ilişkilendirmez. Pers tarafında ise Dareios'un kendi mezar yazıtı onu iyi bir binici, okçu ve mızrakçı olarak anar; yani Yunan anlatısı ile kraliyet beyanı bu becerilerde örtüşür.

Herodotus 1.136; DNb

Kraliyet kentlerinin av bahçeleri var mıydı

Tartışmalı

Pasargadai'deki kazılar taş su kanallarıyla düzenlenmiş bir bahçeyi ortaya çıkardı, ancak burada av hayvanı bulunduğunu kanıtlayan hiçbir şey yoktur; araştırmacılar bahçenin ne ölçüde bir zevk bahçesi, ne ölçüde bir park olduğunu tartışır. Persepolis tabletlerindeki partetaš'lar daha çok üretim yapan çiftliklere benzer. Bu yüzden tarihçiler, cennet bahçelerinin kaçının av sahası, kaçının meyve bahçesi, çiftlik ya da gösteriş bahçesi olduğu konusunda görüş ayrılığı içindedir.

D. Stronach, Pasargadae, 1978; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002