Ansiklopedi › Binalar

Gemi Ordugâhı

Marathon Koyu'nda karaya çekilmiş Pers donanması, Attika, MÖ 490

Oyunda: Bölüm 8: Marathon Koyu

490'da Datis ile Artaphernes'in donanması Eretria'dan karşıya geçerek Attika'nın kuzeydoğu kıyısındaki Marathon'a yanaştı. Gemiler, at taşıyıcıları ve yanlarındaki kıyı ordugâhı ordunun üssü ve yurda dönüşünün tek yoluydu. Pers hattı çözüldüğünde çarpışma su kıyısında sona erdi; Atinalılar gemileri ele geçirip yakmaya çalıştı.

Oyunda: Oyun, ordugâhı kireçtaşı temelleri, çekme yolları ve ahşap şarampolüyle bir anıt olarak inşa eder. Herodotos Marathon'da böyle yapılardan söz etmez; şarampol, onun 479'da Mykale'de anlattığı sahil siperini andırır.

Marathon'a çıkarma

Antik anlatı

Herodotos'a göre sürgündeki Atinalı tiran Hippias, Persleri Marathon'a yönlendirdi; çünkü burası Attika'da atlılar için en elverişli araziydi ve Eretria'ya yakındı. Herodotos, gemileri oraya demirletenin ve karaya çıkan askerleri düzene sokanın Hippias olduğunu söyler. Donanmayı at taşıyan gemilerle birlikte 600 trireme olarak verir; tarihçilerin çoğu bu rakamı fazla yüksek bulur.

Herodotus 6.95, 6.102, 6.107

Antik bir donanma nasıl ordugâh kurardı

Antik anlatı

Dönemin kürekli savaş gemileri bir kumsala çekilebilecek kadar hafifti; orada gövdeleri kuruyabilir, mürettebatları da karada yiyip uyuyabilirdi. Herodotos'a göre 479'da Mykale'de Persler gemilerini karaya çekip çevrelerine taş ve keresteden bir siper yığdılar; bunun için meyve ağaçlarını kestiler. Herodotos Marathon'da böyle bir savunmadan söz etmez; oradaki bazı gemiler belki de yalnızca demirli bekliyordu.

Herodotus 9.96-97

Gemiler nerede demirliydi

Tartışmalı

Hiçbir antik yazar yeri kesin olarak belirtmez. Pek çok tarihçi donanmayı koyun Schinias yakınlarındaki korunaklı kuzeydoğu ucuna, Kynosura burnunun arkasına yerleştirir; Büyük Bataklık da donanmayla ova arasında kalıyordu. Diğerleri daha merkezî bir kumsalı savunur. 10. yüzyıla ait bir Bizans sözlüğü olan Suda'daki bir not, Atinalılar saldırdığında Pers atlılarının orada olmadığını, belki de o sırada gemilere yeniden bindirildiklerini ileri sürer; ancak bu hâlâ tartışmalıdır.

Suda, s.v. choris hippeis; P. Krentz, The Battle of Marathon, 2010

Gemilerin başındaki çarpışma

Antik anlatı

Herodotos'a göre Atinalılar dağılan Persleri denize kadar kovaladı, ateş istedi ve gemilere el attı. Polemarkhos Kallimakhos orada öldü; Euphorion oğlu Kynegeiros'un ise bir geminin kıçını kavradığı sırada eli baltayla kesildi. Sonraki yazarlar onu şair Aiskhylos'un kardeşi yapar. Atinalılar yedi gemi ele geçirdi; geri kalanlar kıyıdan açılıp Aigilia adasında bırakılan Eretrialı tutsakları aldı ve Sunion'u dolandı.

Herodotus 6.113-116

Hayaletler ve yemlikler

Geç dönem efsanesi

Altı yüzyıldan fazla sonra yazan Pausanias, Marathon'da her gece insanların at kişnemelerini ve savaşan adamların seslerini duyduğunu söyler. Ayrıca Artaphernes'in atlarına ait olduğu söylenen taş yemlikleri ve çadırının kurulduğu yeri gösterdiği söylenen bir kayadaki izleri aktarır. Bunlar ziyaretçilere anlatılan yerel hikâyelerdir, ordugâha dair kanıt değildir.

Pausanias 1.32.4, 1.32.7