Ansiklopedi › Halk

Kallimakhos

Aphidnalı Atinalı polemarkhos; MÖ 490'da Marathon'da öldü

Oyunda: Bölüm 8: Marathon Koyu

Aphidnalı Kallimakhos, Marathon yılında Atina'nın polemarkhosu, yani savaş arkhonuydu. Herodotos'a göre on komutan Pers çıkarma kuvvetiyle savaşılıp savaşılmaması konusunda ikiye bölündüğünde, savaş kararını onun oyu belirledi. Atina ordusunun sağ kanadını yönetti ve Pers gemileri başındaki çarpışmada öldü.

Oyunda: Oyunun kroniği Herodotos'u izler: belirleyici oy, sağ kanat, gemilerin yanında ölüm. Rolünü kesinleşmiş sayar, oysa tarihçiler genel komutanın Miltiades mi yoksa o mu olduğunu hâlâ tartışmaktadır.

On birinci oy

Antik anlatı

Herodotos'a göre Marathon'daki on Atinalı komutan ikiye bölünmüştü; bazıları Datis ile Artaphernes komutasındaki daha kalabalık Pers ordusuyla çarpışmaktan çekiniyordu. Miltiades, polemarkhos olarak komutanlarınkine denk bir oy hakkına sahip olan Kallimakhos'a gitti ve Atina'nın özgürlüğü için savaştan yana karar vermesini istedi. Kallimakhos savaşmaktan yana oy verdi. Herodotos, onun kurayla seçilmiş olduğunu da ekler.

Herodotus 6.109-110

Sağ kanatta ve gemilerin yanında

Antik anlatı

Herodotos, Atina geleneğine göre sağ kanadın komutasının polemarkhosa verildiğini, bu yüzden Kallimakhos'un savaş hattında orada durduğunu açıklar. Atinalılar önce Pers kanatlarını, ardından merkezi yardıktan sonra kaçan birlikleri kıyıya kadar kovalamış ve gemileri ele geçirmeye çalışmışlardır. Kallimakhos orada yiğitçe savaşırken komutan Stesilaos ile birlikte öldürülmüş, Kynegeiros ise bir geminin kıçına tutunurken elini kaybetmiştir.

Herodotus 6.111-114

Marathon'da kim komuta etti

Tartışmalı

Herodotos asıl önder olarak Miltiades'i gösterir, Kallimakhos'a ise yalnızca oy kullandırır. Aristoteles'e atfedilen Atinalıların Anayasası, o dönemde polemarkhosun tüm orduya komuta ettiğini ve arkhonların ancak 487'den itibaren kurayla seçildiğini söyler. Bu yüzden pek çok tarihçi, Kallimakhos'un seçimle göreve geldiğini ve resmî komutayı elinde tuttuğunu, Herodotos'un anlatısının ise Miltiades'e ve ailesine yönelik sonraki övgülerle biçimlendiğini düşünür.

Aristotle, Athenaion Politeia 22.2, 22.5

Akropolis'teki sütun

Belgelerde

Akropolis'e adanmış, üzerinde kanatlı bir figür taşıyan uzun bir mermer sütunun parçaları günümüze ulaşmıştır; sütundaki yazıt Aphidnalı Kallimakhos'u polemarkhos olarak anar. Metin kırıktır ve nasıl tamamlanacağı tartışmalıdır, ancak muhtemelen Marathon'dan sonra yerine getirilen bir adağı kaydediyordu ve Kallimakhos'un ölümünden sonra dikilmişti. Anıt, büyük olasılıkla Persler 480'de Akropolis'i yağmaladığında parçalandı.

IG I³ 784

Yere düşmeyen ölü

Geç dönem efsanesi

Kallimakhos, savaştan birkaç on yıl sonra yapılan Stoa Poikile'deki (Boyalı Stoa) Marathon resminde Miltiades'in yanında gösterilmişti; Pausanias yüzyıllar sonra bu resmi görüp betimledi. Hatip Laodikeialı Polemon ve Roma dönemindeki başka yazarlar çok daha ileri giderek bedeninin o kadar çok mızrakla delindiğini, ölümünden sonra bile ayakta kaldığını anlattılar. Bu imge Herodotos'a değil, sonraki dönemin retoriğine aittir.

Pausanias 1.15.3; Polemon of Laodicea, Declamations