Ansiklopedi › Makamlar

Polemarkhos

Atina'nın savaş arkhonu; her yıl seçilen dokuz arkhondan biri, MÖ 490'da Marathon'da öne çıktı

Polemarkhos, yani savaş önderi, Atina'yı her yıl yöneten dokuz arkhondan biriydi. Erken dönem Atina'sında yurttaş ordusuna o komuta ederdi. MÖ 490'a gelindiğinde seçilmiş on komutanın yanındaki konumu değişmekteydi; Marathon yılının polemarkhosu Kallimakhos, bu makamı taşıyıp Atinalıları savaşta yönettiği bilinen son kişidir.

Oyunda: Oyun, Herodotos'u izleyerek Kallimakhos'u Marathon'daki polemarkhos olarak sunar. Tarihsel olarak polemarkhos, komutayı seçilmiş on komutanla paylaşan yıllık bir makamdı ve savaş planı genellikle Miltiades'e atfedilir.

Atina devletinin eski bir makamı

Antik anlatı

Aristoteles'e atfedilen Atinalıların Devleti'ne göre polemarkhosluk, kral arkhondan sonra kurulan büyük makamların ikincisiydi; çünkü eski kral makamını üstlenenlerin bazıları savaşta yetersiz kalmıştı. Daha sonra yıla adını veren arkhon eklendi ve zamanla altı yasa koyucunun da katılmasıyla dokuz arkhon oluştu. Bu anlatı MÖ 4. yüzyılda yazılmıştır ve kısmen sonradan yapılmış bir yeniden kurguya dayanır.

Aristotle, Constitution of the Athenians 3.2-4

Polemarkhos ve on komutan

Antik anlatı

Aynı eser, Atina'nın MÖ 501/500'de her kabileden bir kişi olmak üzere on komutan seçmeye başladığını, ancak polemarkhosun tüm ordunun başında kaldığını söyler. Herodotos'a göre Marathon'da komutanlar savaşıp savaşmama konusunda beşe beş bölünmüştü ve eski geleneğe göre belirleyici on birinci oy polemarkhosa aitti. Miltiades, Kallimakhos'u savaştan yana oy vermeye ikna etti.

Herodotus 6.109-110; Aristotle, Constitution of the Athenians 22.2

Marathon'da asıl komutan kimdi

Tartışmalı

Herodotos, Kallimakhos'un kurayla seçildiğini söyler; ancak Atinalıların Anayasası, arkhonların kurayla seçilmesini MÖ 487/6 yılına tarihler, dolayısıyla Kallimakhos büyük olasılıkla oylamayla seçilmişti. Herodotos ayrıca komutanların komutayı sırayla birer gün üstlendiğini söyler, yine de planı Miltiades'e mal eder. Tarihçiler, Kallimakhos'un gerçek bir komuta mı yoksa büyük ölçüde biçimsel bir görev mi üstlendiğini, savaşı asıl Miltiades'in mi yönettiğini hâlâ tartışmaktadır.

Herodotus 6.109-110; Aristotle, Constitution of the Athenians 22.5; P. Krentz, The Battle of Marathon, 2010

Sağ kanatta Kallimakhos

Antik anlatı

Herodotos'a göre polemarkhos, Atina geleneğinde onur yeri sayılan sağ kanadı yönetiyordu; boylar sırayla diziliyor, Plataialılar ise solda yer alıyordu. Kallimakhos, Pers gemilerinin başındaki çarpışmada öldü. Yüzyıllar sonra yazan Pausanias, onu Atina'daki Stoa Poikile'de bulunan Marathon resminde tasvir edilmiş olarak gördü.

Herodotus 6.111, 6.114; Pausanias 1.15.3

Akropolis'teki adak yazıtı

Belgelerde

Akropolis'ten, tepesinde kanatlı bir kadın figürü bulunan yüksek bir İon sütununun parçaları günümüze ulaşmıştır. Üzerlerindeki yazıtta Aphidnalı Kallimakhos anıtı Athena'ya sunar. Metin kırıktır ve tamamlanışı tartışmalıdır, ancak muhtemelen onu polemarkhos olarak anıyor ve Marathon'a değiniyordu. Öyleyse bu, polemarkhosun zaferle kamuoyu önünde ilişkilendirildiğine dair çağdaş bir kanıttır.

IG I³ 784

Sonraları hukuki ve dinî bir makam

Antik anlatı

Tarihçiler genellikle arkhonlar kurayla seçilmeye başlandıktan sonra savaştaki komutanın tümüyle strategoslara geçtiğini düşünür. Atinalıların Anayasası, sonraki dönemin polemarkhosunu yerleşik yabancılar ve azatlı kölelerle ilgili davalara bakan, Avcı Artemis'e ve Enyalios'a kurban sunan biri olarak betimler. Polemarkhos ayrıca savaşta ölen Atinalılar için cenaze oyunlarını da düzenlerdi.

Aristotle, Constitution of the Athenians 58