Ansiklopedi › Savaşlar ve olaylar

Memfis kuşatması

Kambyses'in Pelusion'dan sonra Mısır'ın kraliyet kentini kuşatıp ele geçirmesi, MÖ 525

Oyunda: Bölüm 2: Mızrak Taşıyıcı

Pelusion'daki yenilgilerinin ardından Mısır ordusu ile Kral III. Psamtik, Nil deltasının başındaki eski kraliyet kenti Memfis'e çekildi. Kambyses kenti kuşattı ve ele geçirdi, büyük olasılıkla MÖ 525'te; Psamtik onun esiri oldu. Memfis'in düşüşü Yirmi Altıncı Hanedan'a son verdi ve Mısır'ı bir yüzyıldan fazla bir süre için Pers satraplığı yaptı.

Oyunda: Oyun Herodotos 3.13'ü yakından izler: ulak gemisi, kuşatma, Psamtik'in esir alınması ve Libya armağanları. Ulak gemisinin mürettebatının öldürülmesi ile armağanlar yalnızca Yunan yazarlardan bilinir; Mısır veya Pers kayıtlarında geçmez.

Habercinin gemisi

Antik anlatı

Herodotos, Mısırlıların Pelusion'dan Memfis'e dağınık biçimde kaçtığını söyler. Kambyses, Lesbos'taki Mytilene'den bir gemiyi Nil'den yukarı gönderdi; gemide, onları teslim olmaya çağıracak bir Pers habercisi vardı. Gemi kente ulaşınca Mısırlılar dışarı akın etti, gemiyi param parça etti, mürettebatı parçalara ayırdı ve kalıntılarını surların içine geri taşıdı.

Herodotus 3.13

Kuşatma, teslim oluş ve batılı armağanlar

Antik anlatı

Herodotos'a göre Persler sonra Memfis'i kuşattı ve bir süre sonra Mısırlılar teslim oldu. Mısır'ın yanı başında yaşayan Libyalılar korkuya kapıldı, savaşmadan boyun eğdi, haraç ödemeyi kabul etti ve armağanlar gönderdi; Kyrene ve Barka Yunan kentleri de aynısını yaptı. Herodotos, Kambyses'in Libya armağanlarını hoş karşıladığını, ancak Kyrene'nin gümüşünü az bulup onu kendi eliyle askerlerinin arasına saçtığını ekler.

Herodotus 3.13

Psamtik'in sınanması

Geç dönem efsanesi

Herodotos, ele geçirilişten on gün sonrasına yerleştirdiği ahlaki bir hikâye anlatır. Kambyses, Psamtik'e kızının köle kılığında su taşıyışını ve oğlunun, Mytileneli gemide öldürülen her adama karşılık on kişi olmak üzere iki bin genç Mısırlıyla birlikte idama götürülüşünü izletti. Psamtik sessiz kaldı, ama dilenciliğe düşmüş eski bir arkadaşını görünce ağladı. Herodotos ayrıca Psamtik'in sonradan isyan planladığını ve boğa kanı içtikten sonra öldüğünü söyler.

Herodotus 3.14-15

Mısır kayıtlarının gösterdiği

Belgelerde

O döneme ait hiçbir Mısır metni kuşatmanın kendisini anlatmaz. Amasis ve III. Psamtik döneminde donanma komutanı olan Udjahorresnet'in yazıtlı heykeli, Kambyses'in her diyardan yabancılarla birlikte Mısır'a geldiğini ve bütün ülkenin hükümdarı olduğunu söyler. Udjahorresnet daha sonra onun başhekimi olmuş ve onun Mısırca kraliyet unvanlarını hazırlamıştır. Heykel ayrıca Mısır'daki büyük bir karışıklıktan söz eder; tarihçiler bunun fethi mi yoksa sonraki düzensizlikleri mi kastettiğini tartışır.

Statue of Udjahorresnet (Vatican Museums)

Tarih ve öteki anlatımlar

Tartışmalı

Fetih genellikle MÖ 525'e tarihlenir, ancak bazı tarihçiler MÖ 526'yı savunur; çünkü Psamtik'in saltanatının sonuna ve Kambyses'in saltanatının başına dair Mısır kanıtları iki biçimde de okunabilir. Ktesias farklı bir hikâye anlatır: Mısır kralına Amyrtaios der, zaferin saray hadımlarından birinin ihaneti sayesinde geldiğini söyler ve esir kralı altı bin Mısırlıyla birlikte Susa'ya gönderir. Tarihçiler genel çerçeve konusunda Herodotos'u tercih eder, ama her ayrıntıda değil.

Ctesias, Persica (summary by Photius); J. F. Quack, Zum Datum der persischen Eroberung Ägyptens unter Kambyses, 2011; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002