Ansiklopedi › Halk

Kyaksares

MÖ 7. yüzyılın sonları ile 6. yüzyılın başlarında hüküm süren Med kralı; Fravartiş onu kendi atası olarak öne sürüyordu

Kyaksares, Yunanlar tarafından Medya'yı büyük bir güce dönüştüren kral olarak hatırlanırdı. Herodotos, Med ordusunu yeniden düzenlemesini, Lidyalılarla savaşmasını ve Ninova'yı almasını ona atfeder. Dareios'un Behistun yazıtı, asi Fravartiş'in sonradan kendisinin Kyaksares'in soyundan geldiğini iddia ettiğini gösterir.

Oyunda: Oyun, Kyaksares'ten yalnızca Kronik kayıtlarında ve Fravartiş isyanı gibi olay maddelerinde söz eder. Ona ait bir figür, mekân ya da mekanik yoktur. Med oğlanlarını eğitilmeleri için İskit sürgünlerine verdiği notu, ahlaki bir hikâye olarak anlatılan Herodotos'un anlatısını izler.

Herodotos'un Kyaksares'i

Antik anlatı

Herodotos'a göre Kyaksares, Phraortes'in oğlu ve Astyages'in babasıdır. Kyaksares'in, daha önce karışık hâlde bulunan Med askerlerini ayrı mızrakçı, okçu ve süvari birliklerine bölen ilk kişi olduğunu aktarır. Herodotos bu reformu Med gücünün temeli sayar.

Herodotus 1.102-103

İskit yılları

Antik anlatı

Herodotos'a göre İskitler, Kyaksares Ninova'yı kuşatırken Medya'yı işgal etti, Medleri yendi ve Asya'ya yirmi sekiz yıl boyunca hükmetti. Ona göre Kyaksares daha sonra onların çoğunu bir ziyafette öldürttü ve gücünü geri kazandı. Tarihçiler bu olayın süresine ve ayrıntılarına temkinli yaklaşır.

Herodotus 1.103-106

Sürgünler ve et ziyafeti

Geç dönem efsanesi

Herodotos'a göre Kyaksares, İskit sürgünlerini yanına almış ve İskit dilini ve okçuluğu öğrenmeleri için onlara Med oğlanları vermiş. Av dönüşlerinde eli boş geldikleri bir gün, anlatıldığına göre, ona bir oğlan çocuğunun etini sunmuş ve Lidya'ya kaçmışlar. Bu, kesin bir kayıttan çok bir ahlak dersi etrafında biçimlenmiş bir anlatıya benzer.

Herodotus 1.73

Lidya ile savaş ve güneş tutulması

Tartışmalı

Herodotos, Kyaksares'in Lidyalı Alyattes ile altı yıl savaştığını ve Thales'in önceden bildirdiğini söylediği bir güneş tutulmasının bir muharebeyi durdurduğunu anlatır. Barışı Kilikyalı Syennesis ile Babilli Labynetos'un ayarladığını, barışın da Alyattes'in kızı ile Astyages arasındaki bir evlilikle mühürlendiğini belirtir. Tutulma genellikle MÖ 585'e tarihlenir, ancak modern tarihçiler hem bu tanımlamayı hem de tarihi tartışır.

Herodotus 1.74

Ninova ve Babil ittifakı

Tartışmalı

Herodotos, Kyaksares'in Ninova'yı ele geçirdiğini söyler. Dönemin bir belgesi olan ve Ninova'nın düşüşünü anlatan Babil Kroniği, şehrin MÖ 612'de Babilliler ile Medler'in birlikte hareket etmesiyle düştüğünü gösterir; Med kralını, Kyaksares adının Babil biçimi olan Umakiştar diye anar ve onu Herodotos'taki gibi tek başına değil, Babil kralı Nabopolassar'ın yanında savaşırken gösterir. Medlerin rolünün ne kadar büyük olduğu kaynaklardan kesin olarak belirlenemez.

A. K. Grayson, Assyrian and Babylonian Chronicles, 1975

Fravartiş'in iddiası

Belgelerde

Behistun yazıtında Dareios, Medli bir asi olan Fravartiş'in kendisine Khshathrita dediğini ve metinde Uvakhshtra adıyla anılan Kyaksares'in soyundan geldiğini iddia ettiğini söyler. Bu iddia, adın ölümünden yaklaşık altmış yıl sonra bile Medler arasında hâlâ ağırlık taşıdığını gösterir; ne var ki Dareios onu yalnızca bir yalan olarak sunar.

DB §24