Ansiklopedi › Savaşlar ve olaylar

Fravartiş'in isyanı

Dareios'a karşı Med ayaklanması; Partia, Hyrkania ve Sagartia'ya yayıldı, MÖ 522-521

Oyunda: Bölüm 3: Yalan

MÖ 522-521 kışında Medli Fravartiş, eski Med kralı Kyaksares'in soyundan Hşathrita olduğunu ileri sürdü ve saraydaki Med birlikleri ona geçti. Pek çok tarihçi bunu Dareios'un ilk yılındaki en ağır ayaklanmalardan sayar; çünkü Med krallığının anısını canlandırmış ve doğuya, Partia ile Hirkania'ya yayılmıştır.

Oyunda: Oyunun kaydı Dareios'un Behistun anlatısını izler: Kunduru'da yenilgi, Raha'da yakalanma ve Ekbatana'da kazığa oturtulma. Hydarnes'in Maru'daki daha önceki savaşını ya da Hystaspes'in Partia'daki çarpışmalarını anmaz.

Eski Med tahtı üzerinde hak iddiası

Belgelerde

Dareios, Fravartiş adlı bir Medli'nin Medya'da ayaklanıp halka kendisinin Kyaksares soyundan Kşatrita olduğunu söylediğini anlatır. Kraliyet ikametgâhındaki Med birlikleri ona geçti ve o Medya'da kral oldu. Yunan geleneğine göre Kyaksares, Medya'yı büyük bir güç yapan krahdı; bu yüzden iddia, Kyros'tan önceki Med egemenliği anılarına seslendi.

DB §24

Maru'da Hydarnes, Kunduru'da Dareios

Belgelerde

Dareios önce Hydarnes komutasında bir Pers ve Med kuvveti gönderdi. Hydarnes asilerle Medya'daki Maru'da savaştı, ardından Kampanda'da Kral'ı bekledi; bu da savaşın pek bir şeyi çözmediğini düşündürür. Dareios Babil'den bizzat geldi ve Fravartiş'i muhtemelen MÖ 521 Mayıs'ında Kunduru'da yendi. Fravartiş birkaç atlıyla modern Tahran yakınındaki Raha'ya kaçtı; peşine gönderilen birlikler onu orada yakaladı.

DB §25; DB §31

Ekbatana'da ceza

Belgelerde

Dareios, tutsağın burnunu, kulaklarını ve dilini kestirdiğini, bir gözünü de oydurduğunu söyler; sonra onu herkes görsün diye saray kapısında bağlı tuttu. Ardından Medya'nın başkenti Ekbatana'da kazığa oturttu ve baş yandaşlarını oradaki kalede öldürttü. Behistun kabartmasında Fravartiş, bağlı asi krallar arasında durur; adı kısa bir yazıtla anılır.

DB §32; DBe

İsyan yayılıyor

Belgelerde

Partia ve Hyrkania, Fravartiş'in yanında yer aldığını ilan etti. Dareios'un babası Hystaspes orada asilerle savaştı ve Raga'dan takviye gelince Patigrabana'da kesin bir zafer kazandı. Sagartialı Çitrantahma da Kyaksares'in soyundan geldiğini iddia etti; yakalandı ve Arbela'da kazığa oturtuldu. Böylece Med davası birkaç bölgeyi isyana sürükledi.

DB §35-36; DB §33

Hşatrita kimdi

Tartışmalı

Herodotos, Kyaksares'in babası olan bir Med kralına Phraortes der; bu, Fravartiş'in Yunanca biçimidir. Yalnızca Medler'in sonradan Dareios'a karşı ayaklandığını ve yenildiğini söyler. Bazı tarihçiler Hşathrita adını, Asur metinlerinde MÖ 670'li yıllarda anılan bir Med önderiyle ilişkilendirir. Bildiklerimizin neredeyse tamamı Dareios'un kendi yazıtından gelir; bu yüzden asinin gerçek geçmişi ve seferlerin kesin sırası hâlâ tartışmalıdır.

Herodotus 1.102; Herodotus 1.130; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002