Ansiklopedi › Halk

Astyages

Medlerin son kralı, yaklaşık MÖ 550'ye dek Ekbatana'dan hüküm sürdü

Oyunda: Bölüm 1: Kurucunun Mezarı

Astyages, Medlerin son kralıydı. Persis'teki Anşan Kralı Kyros onu MÖ 550 dolaylarında tahttan indirene dek Ekbatana'dan hüküm sürdü. Bir Babil kroniği, kendi ordusunun ona karşı ayaklanıp onu Kyros'a teslim ettiğini kaydeder. Bu düşüş Persleri Med topraklarının efendisi yaptı ve Lidya'nın ve Babil'in yolunu açtı. Herodotos Astyages'i Kyros'un dedesi olarak anar, ancak Ktesias bunu reddetmiştir.

Oyunda: Oyun Astyages'ten yalnızca kronikte, komutanı Harpagos'un Kyros'un safına geçtiği Med kralı olarak söz eder. Onu yalnızca Herodotos'un sözüne dayanarak Kyros'un dedesi diye anar; Ktesias bu akrabalığı reddetmiştir.

Düşüşüne dair Babil kaydı

Belgelerde

Nabonidus Kroniği, Nabonidus'un altıncı yılı (MÖ 550-549) altında ondan Iştumegu diye söz eder. Anşan Kralı Kyros'a karşı sefere çıktığını, ancak ordusunun ayaklanıp onu yakaladığını ve teslim ettiğini anlatır. Kyros ardından Ekbatana'dan gümüş, altın ve mallar alıp Anşan'a götürmüştür. Nabonidus'un bir yapı metni olan Sippar Silindiri de Kyros'un Med ordusunu dağıtıp kralını esir aldığını anlatır.

Nabonidus Chronicle (ABC 7), col. ii; Sippar Cylinder of Nabonidus; A. K. Grayson, Assyrian and Babylonian Chronicles, 1975

Herodotos, saltanatı ve yenilgisi üzerine

Antik anlatı

Herodotos, Astyages'i Kyaksares'in oğlu yapar ve Medleri 35 yıl yönettiğini söyler. Eski bir haksızlığın acısını taşıyan Med soylusu Harpagos'un öteki Med soylularıyla birlikte komplo kurduğunu ve Kyros'u Perslerin başına geçip isyan etmeye kışkırttığını anlatır. Astyages, Harpagos'u Perslerin üzerine gönderdiğinde Med ordusunun büyük kısmı saf değiştirmiş ya da kaçmıştır. Herodotos, Kyros'un yaşlı kralı ölene dek ona zarar vermeden sarayında tuttuğunu da ekler.

Herodotus 1.73-74, 1.123-130

Rüya ve terk edilen çocuk

Geç dönem efsanesi

Herodotos'a göre Astyages, kızı Mandane'nin çocuğunun kendi yerine hüküm süreceğini rüyasında görmüş ve yeni doğan Kyros'un öldürülmesini buyurmuştur. Harpagos bebeği bir çobana vermiş, çobanın karısı da onu kendi çocuğu gibi büyütmüştür. Çocuğun kimliği on yaşındayken ortaya çıkınca Astyages, bir ziyafette Harpagos'a kendi oğlunun etini yedirerek onu cezalandırmıştır. Anlatı, doğumda terk edilen kahramanın eski kalıbını izler ve tarihçiler bunu tarih olarak kabul etmez.

Herodotus 1.107-122

Dede mi, düşman mı

Tartışmalı

Herodotos ve Ksenophon, Kyros'u Astyages'in kızı Mandane'nin oğlu yapar. MÖ 400 dolaylarında Pers sarayında bulunan Yunan hekim Ktesias ise herhangi bir kan bağını reddetmiş ve Kyros'un savaştan sonra Astyages'in kızı Amytis ile evlendiğini söylemiştir. Ayrıca Astyages'in daha sonra çöl topraklarında ölüme terk edildiğini ekler. Kyros Silindiri yalnızca Kyros'un atalarını Anşan kralları olarak anar; Medlerle bir bağ, onu meşru bir varis gibi göstermek için sonradan ileri sürülmüş olabilir.

Herodotus 1.107-108; Xenophon, Cyropaedia 1.2; Ctesias, Persica (epitome of Photius); Cyrus Cylinder

Krallığının sınırları

Tartışmalı

Yunan yazarlar, Perslerin doğrudan devraldığı büyük bir Med imparatorluğundan söz eder. Tarihçiler Med kraliyet gücünün ne kadar uzağa uzandığını ve ne ölçüde örgütlü olduğunu hâlâ tartışmaktadır. Hiçbir Med kraliyet yazıtı ya da arşivi bulunamamıştır; bu yüzden elimizdekiler neredeyse yalnızca Asur ve Babil metinleri ile Herodotos'tur. Yüzyıllar sonra yazan Strabon, Kyros'un Pasargadai'yi, Astyages'i son savaşta orada yendiği için onurlandırdığını söyler.

H. Sancisi-Weerdenburg, Was there ever a Median empire?, 1988; Strabo 15.3.8