Kurucunun Mezarı

Anşan Kralı

Kyros kendini Anşan kralı, Kambyses'in oğlu, Teispes soyundan biri olarak tanıtıyordu. MÖ 550 dolaylarında Med kralı Astyages ona karşı yürüdü, ancak kendi ordusu ayaklanıp onu Kyros'a teslim etti; Kyros da Ekbatana'yı ve hazinesini ele geçirdi. Beş yüzyıl sonra Strabon, Pasargadai'nin Kyros'un zafer kazandığı yerde kurulduğunu söyler (antik bir rivayet).

Oyunda: Dağlı akıncılar, bir zamanlar Medlerin yaptığı gibi doğudan saldırır.

Nabonidus Chronicle ii 1-4; Cyrus Cylinder 20-21; Strabo 15.3.8

Dört yönün kralı

539'da Babil kapılarını açtı. Surlarına yerleştirilen kil bir silindir, tanrı Marduk'un Kyros'u seçtiğini ve onun tanrıları ve halkları yurtlarına geri gönderdiğini söyler. Bu, eski Babil üslubunda bir kraliyet propagandasıdır; kimi zaman söylendiği gibi 'ilk insan hakları beyannamesi' değildir, ama hoş karşılanmak isteyen bir fatihi gösterir.

Cyrus Cylinder (British Museum); Nabonidus Chronicle iii 12-20

Bahçeler kenti

1961-63 kazıları sütunlu salonları olan sarayları, dört kanatlı bir koruyucu kabartmasının bulunduğu bir kapı binasını ve kireçtaşı su kanalları ile havuzlarla çevrili bir bahçeyi gün ışığına çıkardı. 'Cennet' anlamına gelen 'paradise' sözcüğü, böyle duvarlı bir bahçeyi karşılayan Eski Farsça sözcükten gelir.

Oyunda: Pulvar'dan gelen kanallarla sulanan tarlalar kenti besler.

D. Stronach, Pasargadae (1978); Xenophon, Oeconomicus 4.20-25

Taş taş üstüne

Mezar, altı basamaklı bir kaide üzerinde yükselen, beşik çatılı bir taş odadır ve yaklaşık on bir metre yüksekliğindedir. Blokları harçsız oturtulmuş ve metal kenetlerle tutturulmuştur; bu teknik Lidya ve İonia taş ustalarından öğrenilmiştir. Arrianos içeride altın bir kerevet ve tabut bulunduğunu anlatır.

Oyunda: Mezar, bölümün büyük yapısıdır ve sıra sıra yükseltilir.

Arrian, Anabasis 6.29; Strabo 15.3.7; Stronach (1978)

'Ben, Kral Kyros'

Saraylardaki kısa yazıtlarda 'Ben Kral Kyros, Ahameniş' yazar. Pek çok bilim insanı, Kyros'u kendi soyuna bağlamak için bu yazıtları sonradan Dareios'un kazdırdığını düşünür. Herodotos'un anlattığına göre Kyros, genç Dareios'u kanatları Asya ile Avrupa'nın üzerine uzanmış hâlde rüyasında görmüştü. Oyundaki Kyros ile Dareios'un karşılaşması kurgulanmış bir sahnedir.

Oyunda: Kyros'tan Dareios'a verilen buyruk, kurgu olduğu belirtilmiş bir canlandırmadır.

Inscriptions CMa-CMc; Herodotus 1.209

Kyros'un ölümü

Babil tabletleri saltanatının 530'da sona erdiğini gösterir. Herodotos birçok anlatı arasından, Massagetlerin kraliçesi Tomyris'in onu savaşta öldürdüğü anlatıyı seçti. Ktesias, Derbiklerle savaşırken aldığı bir yaradan öldüğünü söyler; Ksenophon'da ise yatağında huzur içinde ölür.

Herodotus 1.205-214; Ctesias (Photius 72); Xenophon, Cyropaedia 8.7

Mezarın başında Aleksandros

İki yüzyıl sonra, 324'te, Makedonyalı Aleksandros mezarı yağmalanmış buldu. Bekçilerini sorguya çektirdi ve Aristobulos'a cesedi yerine koymasını, kapıyı da mühürlemesini emretti. Mezar sonraki yüzyıllara 'Süleyman'ın annesinin mezarı' olarak ulaştı.

Arrian, Anabasis 6.29, from Aristobulus