Ansiklopedi › Askerler ve gemiler

Kralın Mızrakçısı

Kraliyet ordusunun ve muhafızlarının Pers piyadesi, MÖ yaklaşık 530-479

Oyunda: Bölüm 1: Kurucunun Mezarı

Kralın mızrakçıları, hükümdarın en yakınında yürüyen ve saraylarında nöbet tutan Pers piyadeleriydi. Pers kabartmaları ve sırlı tuğlalar onları, yuvarlak karşı ağırlıklı mızraklar taşıyan sıralar hâlinde gösterir; Herodotos ise Pers piyadesinin örgü kalkanlardan oluşan duvarların ardından savaştığını anlatır. Bu kaynaklar birlikte, Ahameniş krallarının dayandığı çekirdek piyadenin bir tablosunu çizer.

Oyunda: Oyun, Kralın Mızrakçısı'nı örgü kalkanlı, eğitimli bir kalkan birliği olarak gösterir. Bu, kaynakların ayrı tuttuğu iki şeyi birleştirir: kabartmalardaki, çoğu zaman yay taşıyan saray muhafızlarını ve Herodotos'un kalkan duvarı oluşturan piyadesini.

Taş ve sırlı tuğladaki muhafızlar

Belgelerde

Persepolis'teki Apadana'nın merdivenleri, Pers ve Med giysileri içinde, dip ucunda yuvarlak bir topuz bulunan mızrakları dik tutan uzun muhafız sıralarını gösterir. Bazıları ayrıca yay ve sadak taşır, bazılarının elinde de büyük kalkanlar vardır. Susa'da Dareios'un sarayından kalan sırlı tuğla panolar, zengin desenli kaftanlar içinde, her biri bir mızrak ve omzunda bir yay taşıyan benzer mızrakçıları gösterir.

E. F. Schmidt, Persepolis I, 1953; P. O. Harper, J. Aruz and F. Tallon (eds), The Royal City of Susa, 1992

Mızrak taşıyıcı unvanı

Belgelerde

Kral'ın mızrağını taşımak yüksek mertebeden bir onurdu. Nakş-ı Rüstem'de, Dareios'un mezarındaki bir figürün yanındaki yazıt, Patişhuvarişli Gobryas'ı Kral'ın mızrak taşıyıcısı olarak anar. Bu, mızrağın yalnızca bir askerin silahını değil, hükümdara yakın hizmeti de simgelediğini gösterir.

DNc

Kserkses'in çevresindeki mızrakçılar

Antik anlatı

Herodotos, Kserkses'in ordusunun MÖ 480 yılında Sardes'ten ayrılırken izlediği düzeni anlatır. Kralın savaş arabasının yakınında, Perslerin en iyi ve en soylularından seçilmiş, mızraklarının dip ucunda altın elmalar bulunan bin mızrakçı yürüyordu. Onların ardından seçme atlılar, sonra da mızraklarının dibinde sivri demir yerine nar bulunan on bin yaya geliyordu; dıştaki binin narları altından, geri kalanınkiler gümüştendi. Nasıl eğitildikleri ya da nasıl ödendikleri hakkında hiçbir şey söylemez.

Herodotus 7.40-41

Örgü kalkanlar ve kalkan duvarı

Antik anlatı

Herodotos, Pers piyadesinin yumuşak keçe başlıklar, kollu tunikler ve pul zırh giydiğini; örgü kalkanlar, kısa mızraklar, büyük yaylar ve hançerler taşıdığını söyler. MÖ 479'da Plataia'da Perslerin kalkanlarını yan yana dizerek bir siper kurduklarını ve ardından ok attıklarını aktarır. Spartalılar bu siperi yarınca Persler yiğitçe savaştılar, ama ağır zırhları yoktu ve göğüs göğüse dövüşte ustalıktan yoksundular.

Herodotus 7.61; Herodotus 9.61-63

Muhafızlar, Ölümsüzler ve saf askerleri

Tartışmalı

Tarihçiler bu grupların birbiriyle ilişkisini hâlâ tartışır. Bazıları kabartmalardaki muhafızları Herodotos'un on bin Ölümsüzü ile özdeşleştirir; bazıları ise ayrı bir kraliyet muhafızı ya da yalnızca Pers ordusunun ideal bir tasvirini görür. Bugün kalkan taşıyan piyade için sıkça kullanılan sparabara sözcüğü, Eski Farsçada kalkan anlamına gelen kelimeden türetilmiş modern bir terimdir ve günümüze ulaşan metinlerde bir birlik adı olarak geçmez.

Herodotus 7.83; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002