Ansiklopedi › Askerler ve gemiler

Pers Mızrakçı

Ahameniş Kralı'nın ordusunda piyade, yaklaşık MÖ 550-479

Pers piyadesi bir mızrak, örgü bir kalkan ve çoğu zaman bir yay taşırdı; Kyros, Kambyses ve Dareios için imparatorluğu kazanan orduların çekirdeğini o oluşturuyordu. Pers sanatı onu Kralın muhafızı olarak gösterir; Yunan yazarlar ise nasıl savaştığını ve Thermopylai ile Plataia'da ağır Yunan piyadesi karşısında nasıl bir sonuç aldığını anlatır.

Oyunda: Oyun Pers Mızrakçı'yı akıncılara ve atlılara karşı direnen, okların çoğunu durduran ve kovalamak için fazla yavaş kalan bir kalkanlı birlik yapar. Tarihte birçok Pers piyadesi yay da taşırdı; yani mızrak ve yay çoğu zaman aynı askerin elindeydi.

Herodotos'ta silahlar ve kıyafet

Antik anlatı

Herodotos, Kserkses'in ordusunu sayarken Perslerin yumuşak keçe başlıklar, kollu tunikler, pullu zırh ve şalvar giydiğini söyler. Örgü kalkanlar, kısa mızraklar, kamış oklu büyük yaylar ve sağ uyluğa asılı hançerler taşırlardı. Başka bir yerde ise Aristagoras'ın Spartalılara, Perslerin şalvar ve sarıkla, yay ve kısa mızrakla savaştığını, dolayısıyla kolayca yenilebileceklerini söylediğini anlatır.

Herodotus 7.61; Herodotus 5.49

Pers sanatında ve metinlerinde mızrakçı

Belgelerde

Dareios'un Susa'daki sarayından kalma sırlı tuğla panolar, dipçiğinde yuvarlak bir ağırlık bulunan uzun mızraklar tutan, omuzlarında yay ve sadak taşıyan muhafız sıralarını gösterir. Persepolis kabartmalarında da merdivenler boyunca mızrak taşıyıcılar dizilidir. Dareios mezar yazıtında Pers adamının mızrağının uzak diyarlara ulaştığını övünerek anlatır ve mızrak ile yaydaki ustalığı bir hükümdarın erdemleri arasında sayar.

DNa §4; DNb; E. Schmidt, Persepolis I, 1953; P. O. Harper, J. Aruz and F. Tallon (eds), The Royal City of Susa, 1992

Kalkanlardan bir duvar ve ok yağmuru

Tartışmalı

Herodotos'a göre Plataia'da ve yine Mykale'de Persler örgü kalkanlarını bir çit gibi dikip arkasından ok attılar. Modern tarihçiler bu tür birlikleri çoğunlukla sparabara, yani kalkan taşıyıcılar diye adlandırır ve önde kalkanlı-mızraklı bir adam, arkasında okçulardan oluşan bir sıra tasavvur eder. Bu düzenin ne ölçüde sabit olduğu ve terimin o dönemde kullanılıp kullanılmadığı hâlâ tartışmalıdır, zira bu görüş Yunan anlatımlarına ve sonraki dönemlerden yapılan kıyaslamalara dayanır.

Herodotus 9.61; Herodotus 9.99; N. Sekunda, The Persian Army 560-330 BC, 1992

Yunan hoplitine karşı

Antik anlatı

Herodotos'a göre Thermopylai'de Persler dar bir geçitte Yunanlılarınkinden daha kısa mızraklarla savaştılar ve sayı üstünlüklerini kullanamadılar. Plataia'da ise, diye yazar, cesaret ya da güç bakımından aşağı kalmıyorlardı, ama zırhtan ve Yunanlıların ustalığından yoksundular; kimileri Yunan mızraklarını çıplak elleriyle kavradı. Bu yargılar, Yunan zaferlerini açıklamaya çalışan bir Yunan yazara aittir.

Herodotus 7.211; Herodotus 9.62-63

Kral'ın ordusunun askerleri

Tartışmalı

Herodotos, ordunun Pers komutanların emrinde onluk, yüzlük, binlik ve on binlik birlikler hâlinde örgütlendiğini anlatır. Tarihçiler ondalık bir yapıyı kabul eder, ancak doğuştan Perslerden kaçının düzenli asker olarak hizmet ettiği, kaçının yalnızca tek seferler için toplandığı tartışmalıdır. Kserkses'in kara ordusu için verdiği 1.700.000 rakamı genellikle büyük bir abartı sayılır.

Herodotus 7.81; Herodotus 7.60; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002