دانشنامه › اقوام

پارتیان

پارتیان

مردم پارت (پَرثَوَه)، سرزمینی در شمال خاوری شاهنشاهی پارس، سده‌های ششم و پنجم پیش از میلاد

در بازی: مرحلهٔ ۳: دروغ

پارتیان مردم پارت (به پارسی باستان پَرثَوَه) بودند، سرزمینی در جنوب خاوری دریای کاسپین. اینکه کی زیر فرمان پارس رفت ثبت نشده، اما از سرزمین‌های زیر فرمان داریوش بود. در ۵۲۲-۵۲۱ پارت به فرورتیشِ شورشی از ماد پیوست، و ویشتاسپ پدر داریوش در آنجا برای شاه جنگید.

در بازی: بازی تنها در گاهنامه، فرمان‌ها و یادداشت‌های لشکرکشی از پارتیان نام می‌برد و آنان جز آنچه این متن‌ها نشان می‌دهند سازوکار ویژه‌ای ندارند. سنگ‌نبشته‌ی بیستون به‌راستی پارت را در شمار سرزمین‌های شورشی می‌آورد.

پارتیان: سرزمینی در فهرست‌های شاهی

سرزمینی در فهرست‌های شاهی

در اسناد

سنگ‌نبشته‌های داریوش پارت را در شمار سرزمین‌هایی می‌آورند که از آنِ شاه بود. پَرثَوَه در فهرست‌های بیستون (DB) و نقش رستم (DNa) در میان کشورهای خاوری آمده است. فهرست‌ها چیزی درباره‌ی شیوه‌ی فرمانروایی بر آن نمی‌گویند.

DB §6; DNa

پارتیان: شورش ۵۲۲-۵۲۱

شورش ۵۲۲-۵۲۱

در اسناد

بیستون می‌گوید پارت و گرگان به فرورتیش گرویدند که خود را خشثریته از خاندان شاهی ماد می‌خواند. ویشتاسپ، پدر داریوش، در پارت بود. او در ویشپاوزاتیش و باز در پتیگربنا با شورشیان جنگید و پارت به داریوش بازگشت.

DB §35-36

پارتیان: چرا ویشتاسپ در پارت بود

چرا ویشتاسپ در پارت بود

مورد مناقشه

بیستون به ویشتاسپ هیچ عنوانی نمی‌دهد و نمی‌گوید چرا در پارت بود. هرودوت او را فرماندار پارس می‌خواند که با آن روایت جور نیست. از این رو تاریخ‌نگاران تردید دارند که او به عنوان شهربان فرماندهی داشت یا به دلیلی دیگر آنجا بود، و منابع کار را یکسره نمی‌کنند.

Herodotus 3.70; DB §35

پارتیان: پارتیان در سپاه خشایارشا

پارتیان در سپاه خشایارشا

هرودوت پارتیان را در سپاهی می‌شمارد که در ۴۸۰ به یونان گذشت؛ آنان همراه خوارزمیان، سغدیان، گنداریان و دادیکان زیر فرمان ارته‌باز پسر فرناک خدمت می‌کردند. شمارهای او از سپاه درخور اعتماد نیست، اما فهرست نشان می‌دهد که گمان می‌رفت مردمان خاوری سرباز فرستاده‌اند.

Herodotus 7.66

پارتیان: باج بخش شانزدهم

باج بخش شانزدهم

مورد مناقشه

هرودوت پارتیان، خوارزمیان، سغدیان و آریاییان را در یک بخش باجی، بخش شانزدهم، می‌گذارد که ۳۰۰ تالان سیم می‌پرداخت. تاریخ‌نگاران درباره‌ی اینکه فهرست او تا چه اندازه با سازمان راستین داریوش جور است هم‌رأی نیستند و آن را راهنمایی سودمند می‌دانند، نه گزارشی دقیق.

Herodotus 3.93

پارتیان: پارتیان و پادشاهی پارتیِ پسین

پارتیان و پادشاهی پارتیِ پسین

پادشاهی پارتیِ اشکانیان در سده‌ی سوم پیش از میلاد، دیرزمانی پس از داریوش، برخاست و دولتی جدا از شهربانیِ پارسی بود. نباید پارتیان روزگار هخامنشی را با آن یکی گرفت.

P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002

منابع

  • Behistun inscription, DB §6, §35-36
  • Herodotus 3.93; 7.66
  • Naqsh-e Rostam inscription, DNa
  • P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002