Ansiklopedi › Binalar

Kil Ocağı

Tuğla, çömlek ve tablet için toprak ve kil kazmak, Pers İmparatorluğu, MÖ 6.-5. yüzyıl

Yerden kazılan toprak, Pers İmparatorluğu'nun en yaygın yapı malzemesiydi. Pasargadai'de ve Persepolis'te taş platformlar ve sütunlar ayakta kalmıştır, ama duvarların çoğu kerpiçtendi. Kil aynı zamanda çanak çömleğin, pişmiş tuğlaların ve Kral'ın kâtiplerinin hesaplarını tuttukları tabletlerin de malzemesiydi.

Oyunda: Oyunda Kil Ocağı, nehir kili çıkaran ve suya dört hücre mesafede bulunması gereken bir üretim binasıdır. Gerçekte inşaatçılar çoğu zaman yapı alanının yakınındaki yerel toprağı kazarlardı. Toprağı karıştırmak için suya ihtiyaç vardı; dolayısıyla nehir kuralı gerçek bir gereksinimi basitleştirir.

Taşın ardındaki kerpiç

Belgelerde

Pasargadai ve Persepolis'teki kazılar, taş platformların, sütun kaidelerinin ve kapı çerçevelerinin güneşte kurutulmuş kalın kerpiç duvarlarla birleştirildiğini gösteriyor. Bu tür kerpiç için yalnızca toprak, su ve genellikle kıyılmış saman gibi bir katkı gerekirdi; karışım kalıplara basılıp güneşte kurutulurdu. Kerpiç, çatılar çöktükten sonra ufalanıp dağıldığından bugün ziyaretçilerin gördüğü kısımlar taş olanlardır.

E. Schmidt, Persepolis I, 1953; D. Stronach, Pasargadae, 1978

Dareios, Susa'da temellerin kazılması üzerine

Belgelerde

Dareios, Susa'daki sarayın kuruluş fermanında toprağın kayaya ulaşılıncaya dek kazıldığını söyler. Ardından zemini yükseltmek için moloz doldurulup sıkıştırılmıştır. Pişmiş tuğlayı, tuğla yapımında köklü bir geleneğe sahip bir halk olan Babillilerin kalıpladığını da ekler. Ferman, toprak işini ve tuğlayı kereste, altın ve taşla birlikte kraliyet işi olarak sunar.

DSf

Kâtipler için kil

Belgelerde

Persepolis'teki sur duvarında binlerce pişmemiş kil tablet bulundu. Yaklaşık 509 ile 493 yılları arasına tarihlenen bu tabletler çoğunlukla Elamca yazılmıştır. Kral için yapı işlerinde çalışan işçi grupları da dâhil olmak üzere, Persis'teki işçilere ve memurlara dağıtılan tahıl, şarap ve bira tayınlarını kaydederler. Pers yurdunun yönetimi, kaliteli kilin düzenli olarak sağlanmasına bağlıydı.

R. Hallock, Persepolis Fortification Tablets, 1969

Herodotos: Babil'in tuğlaları

Antik anlatı

Herodotos'a göre Babilliler kentlerinin çevresine bir hendek kazmış, çıkan topraktan da tuğla yapmışlardı. Tuğlaları fırınlarda pişirip sıcak ziftle örmüşler, her otuz sırada bir de dokunmuş kamıştan bir katman eklemişlerdi. Herodotos'un anlatımı, Pers krallarının da yararlandığı Mezopotamya geleneğiyle örtüşür.

Herodotus 1.179

Gerçek atölye mi, kraliyet tasviri mi

Tartışmalı

Tarihçiler, Dareios'un Susa fermanındaki halklar ve malzemeler listesinin ne ölçüde harfiyen okunması gerektiğini tartışır. Kimileri onu kimin nerede çalıştığının bir kaydı olarak görürken, kimileri esas olarak tüm imparatorluğun Kral'a hizmet ettiğini gösteren bir kraliyet ideolojisi sayar. Susa'nın sırlı tuğlaları üzerine yapılan çalışmalar işi daha da karmaşıklaştırır, zira bunların çoğu sıradan kilden değil, ezilmiş kumdan elde edilen silisli bir hamurdan yapılmıştı. Dolayısıyla Susa'daki tuğla, kil ocağının tek ve basit bir ürünü değildi.

P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002; J. Perrot (ed.), The Palace of Darius at Susa, 2013