Ansiklopedi › Savaşlar ve olaylar

Thermopylai Savaşı

Kserkses'in ordusu ile Yunanlılar arasında Thermopylai geçidinde yapılan savaş, MÖ 480

Oyunda: Bölüm 10: Sıcak Kapılar

MÖ 480 yazının sonlarında Spartalı Kral Leonidas komutasındaki bir Yunan gücü, dağlarla Malis Körfezi arasındaki dar Thermopylai geçidinde Kserkses'in ordusunu durdurmaya çalıştı. Perslerin iki gün boyunca başarısız saldırılarından sonra, Hydarnes komutasındaki birlikler bir dağ yolundan dolanarak geldi. Üçüncü günde Leonidas ve yanında kalanlar öldürüldü; orta Yunanistan'a giden yol açıldı.

Oyunda: Thermopylai seviyesi bu savaşın etrafında kurulmuştur. Oyun, Spartalıların ve Thespialıların son ferdine dek öldüğünü söyler. Herodotos, savaşın dışında kaldıkları için hayatta kalan iki Spartalıdan, Aristodemos ve Pantites'ten söz eder.

Geçidi tutmak

Antik anlatı

Herodotos, Kserkses'in Yunanlıların çekilmesini bekleyerek Trakhis'te dört gün durduğunu söyler. Sonra önce Medleri ve Kissialılar'ı, ardından Hydarnes komutasındaki Ölümsüzler'i saldırıya sürdü. Dar arazide sayıları pek işe yaramadı; Herodotos, Spartalıların sahte geri çekilmelerle onları peşlerinden sürükleyip sonra üzerlerine döndüğünü söyler. Savaşın ikinci günü de aynı biçimde geçti.

Herodotus 7.201-212

Dağ yolu ve son direniş

Antik anlatı

Herodotos, Malisli Efialtes adlı birinin Hydarnes'in birliklerini geceleyin Anopaia Yolu'ndan geçirdiğini söyler. Bin Phokisli yükseltileri koruyordu ama bir zirveye çekildi ve Persler yanlarından geçip gitti. Müttefiklerin çoğu, Leonidas tarafından gönderilerek ya da kendi istekleriyle ayrıldı; Spartalılar, Thespiailer ve Thebaililer ise kaldı. Herodotos, Spartalılarla Thespiailer'in geçitteki bir tepecikte öldüğünü, Thebaililer'in ise teslim olup damgalandığını söyler.

Herodotus 7.213-233

Sayılar, güdüler ve Thebaililer

Tartışmalı

Herodotos, Kserkses'e 1.700.000 piyade verir; donanma ve maiyetle birlikte toplam sayı beş milyonu aşar. Tarihçiler bu rakamları fazlasıyla abartılı bulur; modern tahminler bunların çok küçük bir bölümüdür. Antik yazarlar Yunan kuvvetinin büyüklüğü konusunda da anlaşamaz. Tarihçiler, Leonidas'ın Herodotos'un dediği gibi onur ve bir kehanet yüzünden mi, yoksa geri çekilişi örtmek için mi kaldığını tartışır. Plutarkhos, Thebaililer'in yalnızca istemeyerek rehine olarak kaldığı yönündeki Herodotos iddiasını reddetmiştir.

Herodotus 7.60, 7.186, 7.202, 7.220-222; Diodorus 11.4; Plutarch, On the Malice of Herodotus

Geriye kalanlar ve Pers sessizliği

Belgelerde

1939'da Spyridon Marinatos geçitteki alçak Kolonos tepesini kazdı ve çok sayıda tunç ve demir ok ucu buldu. Çoğu bilgin tepenin son direnişin yeri olduğunu kabul eder. Nehir tortusu o zamandan beri kıyı şeridini eski geçitten çok uzağa itti. Hiçbir Pers belgesi savaştan söz etmez; bu yüzden savaşın Pers tarafı yalnızca Yunan yazarlar aracılığıyla bilinir.

Excavations of S. Marinatos, 1939; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002

Sonraki sözler ve hikâyeler

Geç dönem efsanesi

Plutarkhos'un derlediği Sparta sözlerinde Leonidas, silahlarını teslim etme talebine "gelin alın" diyerek karşılık verir. Diodoros, Kral'ın çadırına yapılan bir Yunan gece baskınını anlatır; Herodotos bundan söz etmez. Bu hikâyeler yüzyıllar sonra yazıya geçirilmiş ve Sparta cesaretini övecek biçimde şekillendirilmiştir. Bunları söylenenlerin ya da yapılanların aktarımı olarak değil, gelenek olarak okumak en doğrusudur.

Plutarch, Sayings of the Spartans; Diodorus 11.9-10