Ansiklopedi › Savaşlar ve olaylar

Kyros'un sürgünleri geri göndermesi

Kyros'un Babil'i aldıktan sonra tanrıları ve halkları yerlerine geri döndürmesi, MÖ 539-538

Kyros, MÖ 539'da Babil'i aldıktan sonra şehirde toplanmış kült heykellerini kendi tapınaklarına geri gönderdi ve kendi anlatımına göre o kasabaların halkının da evlerine dönmesine izin verdi. İbrani Kutsal Kitabı ise Yahudalıların Kudüs'e dönüp tapınaklarını yeniden inşa etmesine izin veren ayrı bir fermanı anar. Bunlar birlikte Kyros'u bir onarıcı olarak tanıttı; yine de kanıtlar, sonraki dönemlerdeki şöhretin düşündürdüğünden daha yerel ve daha siyasidir.

Oyunda: Oyun bunu, sürgün edilen tüm halklar için çıkarılmış tek bir ferman olarak sunar; ferman silindirde ve Ezra 1'de kayıtlıdır. Oysa silindir Yahuda'yı değil, Mezopotamya'daki ve sınırdaki kentleri anar; Ezra ise ayrı ve daha geç tarihli bir metindir.

Kyros Silindiri ne diyor

Belgelerde

1879'da Babil'de bulunan ve bugün British Museum'da yer alan kil silindir, Kyros kente girdikten kısa süre sonra Babil çivi yazısıyla yazılmıştır. Silindir, Kyros'un Dicle'nin ötesindeki kentlerin (aralarında Aşur, Susa ve Der de vardır) tanrılarını kutsal alanlarına geri götürdüğünü, bu kentlerin eski sakinlerini toplayıp yurtlarına gönderdiğini söyler. Ayrıca Nabonidus'un Babil'e getirdiği Sümer ve Akad tanrılarını da tapınaklarına iade ettiğini belirtir.

Cyrus Cylinder, lines 30-34

Babil kroniği

Belgelerde

Nabonidus'un saltanatının ve sonunun kısa bir Babil kaydı olan Nabonidus Kroniği, Nabonidus'un Babil'e getirttiği Akad tanrılarının Kislimu ile Addaru ayları arasında, yaklaşık Aralık MÖ 539 ile Mart MÖ 538 arasında şehirlerine döndüğünü kaydeder. Nabonidus, Persler ilerlerken heykelleri muhtemelen korumak için Babil'de toplamıştı. Dönüşleri, bir dindarlık jesti olmasının yanı sıra yakın zamandaki bir olağanüstü önlemi de geri alıyordu.

Nabonidus Chronicle (ABC 7), column iii

Ezra'daki ferman

Antik anlatı

Ezra Kitabı, olaylardan çok sonra yazıya geçirilmiş olmakla birlikte, Kyros'un birinci yılında Yahudalıların Kudüs'e çıkıp tanrılarının evini yeniden inşa edebileceğini ilan ettiğini ve Nabukadnezar'ın aldığı tapınak kaplarını geri verdiğini söyler. Ekbatana'da sonradan bulunan bir not olarak sunulan Aramice ikinci bir nüsha, tapınağın boyutlarını ve kraliyet desteğini belirtir. Muhtemelen Kyros'un zamanına daha yakın bir dönemde kaleme alınan Yeşaya 45, onu Rab'bin meshettiği kişi olarak adlandırır.

Ezra 1.1-11; Ezra 6.3-5; Isaiah 45.1

Politika ne kadar yaygındı

Tartışmalı

Tarihçiler Ezra fermanlarının gerçek olup olmadığını tartışır; çoğu, İbranice fermanın sonraki yazarlarca yeniden biçimlendirildiğini, Aramice muhtıranın ise çoğunlukla gerçek bir Pers belgesine daha yakın olduğunu düşünür. Silindir geleneksel bir Mezopotamya türünü izler ve Kyros'un egemenliğini haklı çıkarmak için Nabonidus'a saldırır; bir haklar belgesi değildir. Al-Yahudu tabletleri, birçok Yahudalının kuşaklar boyunca Babilonya'da kaldığını gösterir; bu yüzden herhangi bir dönüş muhtemelen yavaş yavaş gerçekleşmiştir.

A. Kuhrt, The Persian Empire, 2007; L. Pearce and C. Wunsch, Documents of Judean Exiles, 2014

Kyros peygamberi okuyor

Geç dönem efsanesi

MS birinci yüzyılın sonlarında yazan Josephus, Kyros'un tapınağı yeniden inşa edecek kişi olarak kendi adının geçtiği Yeşaya'nın kehanetini okuduğunu ve onu gerçekleştirmeye yöneldiğini anlatır. Bu hikâye, Pers siyasi bir eylemini ilahi öngörünün kanıtına çevirir. Hiçbir Pers ya da Babil kaynağı bu türden bir şeyden söz etmez.

Josephus, Jewish Antiquities 11.1