Ansiklopedi › Binalar

Taşçı Kampı

Persis ve Elam'ın kraliyet konutlarını inşa eden taş işçileri, yaklaşık MÖ 550-480

Ahameniş krallarının sarayları, terasları ve mezarları, büyük taşçı ve işçi toplulukları tarafından yontulup örülmüştür. Bu işçiler pek çok diyardan gelmiş ve kraliyet ambarlarından beslenmişti. Dareios'un kendi inşa yazıtları ve Persepolis'in kil tabletleri, bu işçileri herhangi bir Yunan yazarından çok daha açık biçimde gösterir.

Oyunda: Oyun, taşçıları her şantiyeye hizmet veren tek bir kampta toplar; şantiye başına en fazla 36 taşçı çalışır. Bu bir basitleştirmedir: gerçek kraliyet yapıları, kraliyet yönetimince örgütlenen, pek çok halktan oluşan, erzakla beslenen büyük işgücüne dayanıyordu.

Susa'da pek çok ülkeden zanaatkârlar

Belgelerde

Dareios, Susa'daki sarayın temel fermanında malzemelerinin ve işçilerinin nereden geldiğini sıraladı. Taş yontucularının İonlar ve Sardesliler olduğunu söyledi. Altını Medler ve Mısırlılar, ahşabı Sardesliler ve Mısırlılar, pişmiş tuğlayı ise Babilliler işledi. Metin yapıyı tüm imparatorluğun eseri olarak sunar; bu yüzden bir emek kaydı olmanın yanı sıra siyasi bir mesaj da taşır.

DSf; DSz

Tayın listelerindeki işçiler

Belgelerde

Persepolis Tahkimat tabletleri, Elamca kurtaš denen işçilere verilen aylık tahıl, şarap ve bira tayınlarını kaydeder. Çalışma gruplarının çoğu kalabalıktı ve tabletler taşçıları ve öbür zanaatkârları, kimi zaman kökenleriyle birlikte anar. Persepolis Hazine tabletleri ise Dareios ve Kserkses döneminde terasta çalışan zanaatkârlara tayınların bir kısmı yerine gümüşle yapılan ödemeleri kaydeder.

R. Hallock, Persepolis Fortification Tablets, 1969; G. Cameron, Persepolis Treasury Tablets, 1948

Pasargadai'de İon ve Lidya yöntemleri

Belgelerde

Kyros'un Pasargadai'sindeki taş işçiliği, Lidya ve İonia'dan bilinen teknikleri yansıtır. Taşçılar dişli keski kullanmış ve derzleri yalnızca kenarlardan düzleştirmişlerdi; bu yönteme anathyrosis denir. Bloklar, kurşuna gömülmüş kırlangıçkuyruğu biçimli demir kenetlerle birbirine bağlanmıştı. Bilim insanları bunu, Kyros'un Sardes'i almasının ardından batılı ustaların büyük olasılıkla doğuya geldiğinin kanıtı sayar; yarım kalmış yüzeyler de çalışmalarının aşamalarını gösterir.

C. Nylander, Ionians in Pasargadae, 1970; D. Stronach, Pasargadae, 1978

Özgür işçiler mi, angarya mı

Tartışmalı

Yunan yazarları Pers uyruklarını genellikle Kralın köleleri olarak tasvir eder, bazı modern anlatımlar da onları izlemiştir. Tabletler ise daha çeşitli bir tablo sunar. Erkekler, kadınlar ve çocuklar kademeli tayınlar alırdı; bazı işçiler gümüş ücret alır, kadınlar da doğumdan sonra ek tayın alırdı. Tarihçiler, kurtaš'ların ne kadarının sürgün, zorla çalıştırılan ya da ücretli zanaatkâr olduğunu ve bunların ne ölçüde özgür olduğunu hâlâ tartışır.

P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002; M. Brosius, Women in Ancient Persia, 1996