Ansiklopedi › Binalar

Halat Atölyesi

Kserkses'in Hellespontos üzerindeki köprüleri için halat yapımı, MÖ 483-480 dolayları

Oyunda: Bölüm 9: Kanal

Ordusunu Asya'dan Avrupa'ya geçirmek için Kserkses, Abydos yakınlarında Hellespontos üzerinde, devasa halatlarla yerinde tutulan iki gemi köprüsü kurdurdu. Herodotos bu halatların beyaz keten ve papirüsten yapıldığını, bunları Fenikeli ve Mısırlı ekiplerin üretip gerdiğini söyler. Bu ölçekte halat, Athos'ta kanal açılmasını da kapsayan uzun hazırlıkların bir parçasıydı.

Oyunda: Oyunda Athos'taki halatçılar depo avlularından gelen keteni büker. Oyun yalnızca keten kullanır. Herodotos'a göre halatların çoğu papirüstendi ve Fenikeliler ile Mısırlılar tarafından, adını vermediği bir yerde yapılmıştı.

Köprüler için ısmarlanan halatlar

Antik anlatı

Herodotos'a göre Athos kanalı kazılırken Kserkses, Hellespontos'a köprü kurmak için papirüs ve ak keten halatlar da hazırlattı. Anlatısına göre köprülerden birini keten halatlarla Fenikeliler, ötekini papirüsle Mısırlılar kurdu. İlk köprüler tamamlandı ama bir fırtına onları parçaladı; Herodotos, Kserkses'in işin başındaki adamların başlarını vurdurduğunu söyler.

Herodotus 7.25; 7.34-35

İkinci köprüler ve akıbetleri

Antik anlatı

Herodotos'a göre yeniden kurulan köprülerde her gemi sırası, kıyıdaki ahşap bocurgatlarla gerilen altı halatla tutuluyordu: ikisi keten, dördü papirüs. İki türün de aynı kalınlıkta olduğunu, ancak ketenin daha ağır olduğunu, bir arşınının bir talent geldiğini söyler. Mykale'den sonra Atinalılar Sestos'u kuşattı, uzun bir kuşatmanın ardından aldı ve halatları tapınaklarına adamak üzere yurtlarına götürdü.

Herodotus 7.36; 9.114-121

Halatların kalınlığı

Tartışmalı

Herodotos keten halatların ağırlığını verir ama kalınlıklarına dair bir ölçü vermez; tarihçiler ve mühendisler onun verdiği rakamın ne anlama geldiğini tartışıp durmuştur. Hammond ve Roseman'ınki gibi modern rekonstrüksiyonlar halatın boyutunu, gemi sayısını ve gerginliğin boğaz boyunca nasıl korunduğunu hesaplamaya çalışır. Akademisyenler Herodotos'un "beyaz keten" derken hangi lifi kastettiğini de tartışır.

N. G. L. Hammond and L. J. Roseman, The Construction of Xerxes' Bridge over the Hellespont, 1996

Mısır'da halatçılık

Belgelerde

Kserkses'in zamanında Mısır'da halat yapımı çok eski bir zanaattı, ancak günümüze ulaşan kanıtlar onun saltanatından çok daha eskidir. Yaklaşık bin yıl önceye ait, vezir Rekhmire'nin Thebai'deki mezarında bulunan bir resim, lifleri bükerek halat yapan işçileri gösterir. Kızıldeniz kıyısındaki Mersa Gawasis'in Orta Krallık dönemi limanından gemi halatı kangalları günümüze ulaşmıştır. Hellespontos halatlarının kendisinden ise hiçbir kalıntı bilinmemektedir.

N. de G. Davies, The Tomb of Rekh-mi-Re at Thebes, 1943; K. A. Bard and R. Fattovich, Harbor of the Pharaohs to the Land of Punt, 2007

Hellespontos'un kırbaçlanması

Geç dönem efsanesi

Herodotos'un anlattığına göre fırtına ilk köprüleri yıkınca Kserkses boğaza üç yüz kırbaç vurulmasını ve içine bir çift pranga atılmasını emretmiş; kırbaçlayanlar da suya hakaretler savurmuş. Hikâye, kibri yüzünden cezalandırılan bir kral şeklindeki Yunan tasvirine uyar ve pek çok tarihçi onu düz bir kayıttan çok ahlaki bir hikâye olarak değerlendirir.

Herodotus 7.35