Ansiklopedi › Savaşlar ve olaylar

Kserkses'in Hellespontos üzerindeki köprüleri

Abydos'tan Avrupa'ya uzanan iki tekne köprüsü; Yunanistan seferi için kuruldu, MÖ 481-480

Oyunda: Bölüm 9: Kanal

Kserkses, ordusunu Asya'dan Avrupa'ya geçirmek için Hellespontos üzerinde, Abydos yakınlarında gemilerden iki köprü kurdurdu. Bir fırtına ilk çifti yıktı; ikinci çift ise orduyu MÖ 480 baharında karşıya geçirdi. Herodotos bunları ayrıntılı biçimde anlatır; Yunan yazarlar için köprüler, denize bile meydan okuyan kraliyet kibrinin simgesi oldu.

Oyunda: Oyun Herodotos'u izler: kırılan köprüler, kırbaçlama ve kelle vurma, bir de 674 gemi; Herodotos bu sayıyı iki ayrı köprü için 360 ve 314 olarak verir. Oyun kırbaçlamayı olgu olarak gösterir; oysa bu Herodotos'un anlattığı hikâyedir, bir Pers kaydı değildir.

İlk köprüler

Antik anlatı

Herodotos işin Asya kıyısındaki Abydos'tan, Avrupa yakasında Sestos ile Madytos arasındaki kayalık bir burna uzandığını söyler. Geçit yedi stad, yani bir kilometreden biraz fazlaydı. İki köprü kuruldu. Fenikeliler birini beyaz keten halatlarla, Mısırlılar ötekini papirüs halatlarla yaptı. Kserkses, işler sürerken kışı Sardes'te geçirdi.

Herodotus 7.32-34; 7.37

Denizin kırbaçlanması

Geç dönem efsanesi

Bir fırtına her iki köprüyü de parçaladığında, Herodotos'a göre Kserkses Hellespontos'a 300 kırbaç vurulmasını ve içine pranga atılmasını emretti. Herodotos, dağlayıcıların da gönderildiğini duyduğunu ekler. Kırbaçlayanlara suya acı demeleri ve ona hiçbir kötülük etmemiş bir efendiye haksızlık ettiğini söylemeleri buyruldu. İşin nezaretçilerinin başları vuruldu. Bu hikâye, Herodotos'un aşırıya kaçan bir kral portresine uyar; hiçbir Pers kaynağı onu kaydetmez.

Herodotus 7.35

İkinci köprüler

Antik anlatı

Yeni mühendisler, köprü için Karadeniz tarafında 360, öbür tarafta 314 pentekonter ve trireme'yi ağır çapalarla tutturarak demirletti. Her köprüde artık iki keten halat ve dört papirüs halat vardı; bunlar kıyıdaki ahşap çıkrıklarla gerildi. Yol zemini tahta, çalı çırpı ve çiğnenmiş topraktan yapıldı; hayvanlar suyu görmesin diye de perdeler konuldu. Küçük teknelerin geçebilmesi için aralıklar bırakıldı.

Herodotus 7.36

Anlatıya ne kadar güvenilebilir

Tartışmalı

Hiçbir Pers metni köprülerden söz etmez, ancak MÖ 472'de yazan Aiskhylos boğazın köprülendiğini doğrular. Dareios Bosporos'u köprülediği için tarihçiler köprülemeyi kabul eder; ancak köprü ayaklarının karaya bağlandığı yerleri, gemilerin demirlenmesini ve aralıklarını, ayrıca 674 geminin doğru olup olmadığını tartışır. Hammond ve Roseman, Herodotos'un teknik anlatımının tutarlı olduğunu savundu. Diğerleri, Herodotos'taki zincirlerin Aiskhylos'u yansıttığını belirtir; Aiskhylos'ta Dareios'un hayaleti, Kserkses'i kutsal Hellespontos'u zincirlediği için kınar.

N. G. L. Hammond and L. J. Roseman, JHS 116, 1996; Aeschylus, Persians

Halatların akıbeti

Antik anlatı

Herodotos'a göre Kserkses'in ordusu Salamis'ten döndüğünde fırtınalar köprüleri parçalamıştı ve birlikler gemilerle karşıya geçmişti. MÖ 479'da Yunan donanması Hellespontos'a yelken açtı ve köprüleri çoktan yıkılmış buldu. Bunun üzerine Atinalılar Sestos'u kuşattı, köprü halatlarını alıp kutsal alanlarına adamak üzere memleketlerine taşıdı.

Herodotus 8.117; 9.114; 9.121