Ansiklopedi › Savaşlar ve olaylar

Barka kuşatması

Perslerin Libya'daki Kyrenaika'da bir Yunan kentini kuşatması, yaklaşık MÖ 513

Oyunda: Bölüm 6: Tekne Köprüsü

MÖ altıncı yüzyılın sonlarında Mısır'daki Pers satrapı, Libya'daki Yunan kenti Barka'ya karşı batıya bir ordu gönderdi; kent dokuz ay direndi. Herodotos'un kuşatma anlatısı, şehir surlarının altından tünel kazılmasına ve bu tünellerin sesle bulunmasına dair en eski Yunanca betimlemelerden biridir. Kent bir hileyle düştü ve halkının çoğu imparatorluğun öbür ucundaki Baktriya'ya sürüldü.

Oyunda: Oyun, Herodotos'un anlattığı gibi Perslerin Barka surlarının altında tüneller kazdığını ve bir demircinin bu tünelleri çınlayan bronz bir kalkanla bulduğunu gösterir; sahneyi lağım kazarak kuşatmayı tanıtmak için kullanır. Yaklaşık 513 tarihi kesin değildir.

Pheretime'in Mısır'dan yardım istemesi

Antik anlatı

Herodotos, Kyrene Kralı III. Arkesilaos'un Barka'da öldürüldüğünü, annesi Pheretime'nin de yardım istemek için Mısır'a, satrap Aryandes'in yanına kaçtığını anlatır. Aryandes, Maraphlı Amasis komutasında bir ordu ile Pasargadailerden Badres komutasında bir donanma gönderdi. Herodotos, intikamın yalnızca bir bahane olduğunu, asıl amacın Libyalıları Pers egemenliği altına almak olduğunu düşünüyordu.

Herodotus 4.164-167

Çınlayan kalkanın bulduğu tüneller

Antik anlatı

Persler Arkesilaos'un katillerinin teslimini istedi; Barkalılar ise suçun bütün şehre ait olduğunu söyledi. Herodotos, kuşatmanın dokuz ay sürdüğünü, hücumlar yapıldığını ve surlara doğru tüneller kazıldığını söyler. Bir bronz ustası surların içinde bronz bir kalkanı dolaştırıp yere koydu; altta kazı yapılan yerde kalkan çınladı. Barkalılar orada karşı lağımlar kazdı, kazıcıları öldürdü ve hücumları püskürttü.

Herodotus 4.200

Sahte bir yeminle ele geçirildi

Antik anlatı

Kenti zorla alamayan Amasis, geceleyin bir hendek kazdırdı; üzerini tahtalarla ve bir kat toprakla örttü. Zemin olduğu gibi kaldığı sürece bir antlaşmaya bağlı kalacağına bu noktanın üzerinde yemin etti. Barkalılar haraç ödemeyi kabul edip kapılarını açtı. Herodotos'a göre Persler bunun ardından tahtaları kırdı, yemini geçersiz saydı ve kenti aldı; Feretime de en çok suçlu bulduklarını surların çevresinde kazığa oturttu.

Herodotus 4.201-202

Baktriya'da yeni bir Barka

Antik anlatı

Herodotos, ordunun Kyrene'nin yanından geri yürüdüğünü, orayı ele geçirmeyi tartıştığını ve Mısır yolunda geride kalanları Libyalı akıncılara kaptırdığını söyler. Köleleştirilen Barkalılar Dareios'a gönderildi; Dareios da onlara Baktriya'da bir köy verdi. Köye Barka adını verdiler ve Herodotos, köyün kendi zamanında hâlâ iskân edildiğini söyler. Bütün toplulukları bu biçimde yerinden etmek bilinen bir Pers uygulamasıydı; esir alınan Eretrialılar da sonradan Susa yakınına yerleştirildi.

Herodotus 4.203-204; Herodotus 6.119

Tarih ve amaç

Tartışmalı

Herodotos seferi Dareios'un İskit seferiyle aynı döneme yerleştirir; bu da yaklaşık MÖ 513'e işaret eder, ancak bir yıl belirtmez ve bazı tarihçiler seferi birkaç yıl öncesine ya da sonrasına tarihler. Herodotos, Libyalıların, Kyrene'nin ve Barka'nın MÖ 525'te Kambyses'e zaten boyun eğdiğini söyler; bu yüzden tarihçiler bunun bir fetih mi yoksa söz dinlemeyen bir tebaa şehrin cezalandırılması mı olduğunu tartışır. Libya'nın Pers adı olan Putaya, Dareios'un mezar yazıtında Kral'ın ülkeleri arasında geçer.

Herodotus 4.145; Herodotus 3.13; DNa; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002