Ansiklopedi › Savaşlar ve olaylar

Dareios'un İskit seferi

Dareios'un Bosporos'u ve İstros'u geçip İskitlere karşı yürüyüşü, yaklaşık MÖ 513

Oyunda: Bölüm 6: Tekne Köprüsü

MÖ 513 civarında Dareios, bir orduyla Asya'dan çıkıp Bosporos'u ve İstros'u geçerek Karadeniz'in kuzeyindeki bozkıra girdi. İskitler savaştan kaçındı ve ordusunu yıprattı; Dareios zafer kazanamadan geri döndü. Yine de bu sefer Persler'e Avrupa'da, Trakya'da ve Hellespontos boyunca bir dayanak noktası bıraktı.

Oyunda: İstros bölümü seferin etrafında kurulmuştur: İskitler otları yakar, kuyuları doldurur, bir kuş, bir fare, bir kurbağa ve beş ok gönderir ve savaşmaz. Oyun Trakya'yı Dareios'a atfeder; Herodotos çoğunu Megabazos'a verir.

İstros'a yürüyüş

Antik anlatı

Herodotos'a göre Dareios, Bosporos'u Samoslu Mandrokles'in kurduğu bir tekne köprüyle geçti; bu sırada İon donanması Karadeniz'de İstros'un ağzına doğru yelken açtı. Herodotos 700.000 asker ve 600 gemi sayar; modern tarihçiler bu rakamları fazlasıyla yüksek bulur. Trakya üzerinden yapılan yürüyüşte Getler direndi ama boyun eğdirildi. İstros'ta İonlar gemilerinden bir köprü kurdu ve ordu İskit topraklarına geçti.

Herodotus 4.83-98

Muharebesiz bir savaş

Antik anlatı

Herodotos, kralları arasında Idanthyrsos'un da bulunduğu İskitlerin Perslerle açık savaşta karşılaşmamayı seçtiğini anlatır. Ordunun önünden çekilmiş, kuyuları ve pınarları doldurmuş, otlakları kurutmuş, atlılarıyla Pers yem toplayıcılarını bunaltmışlar. Dareios, Idanthyrsos'a ya savaşmasını ya boyun eğmesini bildirdiğinde kral, İskitlerin yitirecek kentleri ya da ekili tarlaları olmadığını, ancak atalarının mezarlarına dokunulursa savaşacaklarını söylemiş.

Herodotus 4.120-128

Kuş, fare, kurbağa ve oklar

Geç dönem efsanesi

Ardından İskitler Dareios'a bir kuş, bir fare, bir kurbağa ve beş ok gönderdi. Herodotos'un anlatımında Dareios bunları toprak ve su teklifi olarak yorumladı; ancak Gobryas, Persler kuşlar gibi uçmadıkça, fareler gibi yere gizlenmedikçe ya da kurbağalar gibi göllere atlamadıkça eve asla dönemeyeceklerini söyleyerek uyardı. Herodotos bu hikâyeyi yaklaşık seksen yıl sonra yazıya geçirdi. Hikâye bir bilmece anlatısının biçimini taşır ve hiçbir Pers kaynağı ondan söz etmez.

Herodotus 4.131-132

İonlar ve köprü

Tartışmalı

Herodotos'a göre İonlar altmış gün boyunca köprüyü korumak üzere geride bırakılmıştı. O sırada Khersonesos'un hâkimi olan Atinalı Miltiades onlara köprüyü yıkıp Kral'ı mahsur bırakmalarını öğütledi; Miletli Histiaios ise zorbaların iktidarını Persler'e borçlu olduğunu savundu. İonlar İskitler'i kandırmak için köprünün yalnızca kuzey ucunu söktü ve geçidi geri çekilme için elde tuttu. Birçok tarihçi Miltiades'in bu rolünden kuşku duyar; bunun, onun sonradan Persler'e hizmetini aklama ihtiyacından doğduğunu düşünürler.

Herodotus 4.136-142

Amaçlar, güzergâh ve sonuçlar

Tartışmalı

Herodotos seferi, İskitlerin Medya'ya yaptığı eski bir akının intikamı olarak sunar, ama tarihçiler seferin amaçları ve kesin tarihi konusunda hâlâ tartışır. Onun Tanais'in ötesine yürüyüş anlatısından geniş ölçüde şüphe edilir. Dareios'un yazıtları böyle bir savaşı anlatmaz; yine de Nakş-ı Rüstem'deki liste, belki de Avrupa'nın İskitleri olan, denizin ötesindeki Sakaları anar. Avrupa'da birliklerle bırakılan Megabazos, Trakya'nın ve Hellespontos bölgesinin büyük bölümünü boyunduruk altına almaya devam etti.

Herodotus 4.1; 4.122-124; 4.143-144; 5.1-2; DNa