Ansiklopedi › Savaşlar ve olaylar

İstros köprüsündeki tartışma

Tuna Köprüsü'nde Yunan tiranların meclisi, İskit seferi, yaklaşık MÖ 513

Oyunda: Bölüm 6: Tekne Köprüsü

MÖ 513 civarında Dareios İstros'un (Tuna) kuzeyinde İskitlere karşı sefere çıktığında, İonia ve Hellespontos'tan gelen Yunan birlikleri, evine dönüş yolu olan tekne köprüsünü korudu. Herodotos, bu birliklerin tiranlarının köprüyü yıkıp Kral'ı orada mahsur bırakmayı tartıştığını ve Miletli Histiaios'un onları köprüyü korumaya nasıl ikna ettiğini anlatır. Bu hikâye, Yunanlıların sonradan İonların sadakati ve İon İsyanı'nı körükleyecek adamlar hakkındaki görüşlerini biçimlendirdi.

Oyunda: Oyun Herodotos'u izler: Koes köprünün korunmasını öğütler, Miltiades kırılmasını ister, Histiaios ise onu kurtarır. Bütün olay yalnızca Herodotos'tan bilinir ve Miltiades'in payı sonraki bir Atina hikâyesi olabilir.

Koes Kral'a öğüt veriyor

Antik anlatı

Herodotos'a göre ordu İstros'u geçtikten sonra Dareios, İonlara köprüyü yıkıp kendisiyle birlikte yürümelerini emretti. Mytileneli adamların komutanı Koes, İskitler bulunamazsa ya da savaşa sürülemezse geri dönüş yolu olsun diye köprünün yapımcılarının gözetiminde ayakta bırakılmasını öğütledi ve Dareios kabul etti. Bir ipe altmış düğüm attı ve İonlara her gün birini çözmelerini, düğümler bittiğinde kendisi dönmemişse gemilerle evlerine dönmelerini söyledi.

Herodotus 4.97-98

Tiranların oylaması

Antik anlatı

İskitler köprüye iki kez geldi; ikincisinde altmış gün geçmişti ve İonlar'dan köprüyü yıkıp gitmelerini istediler. Herodotos'a göre Khersonesos tiranı Atinalı Miltiades razı olmak istedi. Miletli Histiaios ise her tiranın kentini Pers gücü sayesinde yönettiğini, bu güç olmadan halk yönetimine yenileceklerini söyledi. Diğerleri onun yanında yer aldı; yalnızca İskit kıyısına en yakın kısmı yıktılar ve İskitlere geri kalanını da yıkacaklarını söylediler.

Herodotus 4.133-139

Kralın dönüşü ve ödüller

Antik anlatı

Dareios geceleyin nehre ulaştı ve köprünün kuzey ucunun yok olduğunu gördü. Herodotos, çok gür sesli bir Mısırlının Histiaios'u çağırdığını, Histiaios'un da gemileri geri getirip geçidi yeniden kurduğunu anlatır. Sonradan Sardes'te Kral iki adamı da ödüllendirdi: Koes, Mytilene'ye tiran olmayı diledi; Histiaios ise Trakya'daki Myrkinos'u aldı. Herodotos buna bir İskit hükmü ekler: İonlar özgür insanların en korkağı, kölelerin ise en sadığıdır.

Herodotus 4.140-142; 5.11

Bunu gerçekten Miltiades mi önerdi

Tartışmalı

Tarihçiler hikâyenin bu kısmından şüphe eder. Miltiades sonradan Khersonesos'taki tiranlığı yüzünden Atina'da yargılandı ve beraat etti; pek çok kişi onun önerisine dair anlatının, kendisini Pers'in eski bir düşmanı olarak göstermek için ortaya çıktığını düşünür. Bazıları ise Herodotos'un o yıllara ilişkin anlatımı karışık olsa da, Miltiades'in MÖ 493 civarına kadar bir Pers vasalı olan Khersonesos'ta kalmış göründüğünü belirtir. Seferin tarihi de belirsizdir; genellikle MÖ 513 civarı tahmin edilir.

Herodotus 6.40; 6.104; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002

Pers kayıtlarının sessizliği

Belgelerde

Hiçbir Pers metni köprüyü ya da tartışmayı anlatmaz. Dareios'un Nakş-ı Rüstem'deki mezar yazıtı, tâbi halkları arasında denizin ötesindeki Sakaları sayar; birçok bilgin onları bu Avrupa seferiyle ilişkilendirir, bazıları ise başka yerlere yerleştirir. Pers kayıtları suyun öte yanındaki topraklara yönelik bir hak iddiasını gösterir, ama Yunanların köprüdeki seçimi yalnızca Yunan geleneğinden bilinir.

DNa