Ansiklopedi › Savaşlar ve olaylar

Naksos kuşatması

Persler ile Miletlilerin Naksos Adası'na yönelik başarısız saldırısı, MÖ 499

Oyunda: Bölüm 7: Sardes Yanıyor

Yaklaşık MÖ 500'de Milet'in vekil yöneticisi Aristagoras, satrap Artaphernes'i sürgündeki Naksoslu soyluları yeniden yerlerine oturtmak için kraliyet donanması göndermeye ikna etti. Genellikle MÖ 499'a tarihlenen kuşatma dört ay sürdü ve başarısız oldu. Herodotos bunu İon İsyanı'nın doğrudan sebebi sayar: Aristagoras, vaatlerini yerine getiremeyince Kral'a karşı döndü.

Oyunda: Kronik, Herodotos 5.30-35'i izleyerek başarısız dört aylık kuşatmayı, Aristagoras'ın korkusunu ve borcunu anlatır. İsyanın nedeni olarak onun kişisel korkusunu gösterir; bu Herodotos'un görüşüdür; tarihçiler daha geniş İon şikâyetlerini de hesaba katar.

Sürgünler ve teklif

Antik anlatı

Herodotos'a göre halk tarafından sürülen zengin Naksoslular yardım için Milet'e geldi. Kralın sarayında tutulan Histiaios adına kenti yöneten Aristagoras, bunda iktidar için bir fırsat gördü. Sardes'teki Artaphernes'e Naksos'un zengin olduğunu, onu almanın Kral için Paros'un, Andros'un, öbür Kykladların ve hatta Euboia'nın yolunu açacağını söyledi. Ordunun masrafını kendisinin karşılamayı önerdi.

Herodotus 5.30-31

Megabates komutasındaki Kralın donanması

Antik anlatı

Artaphernes, Dareios onay verir vermez 200 gemi vaat etti ve komutayı, ikisinin de Ahameniş soyundan akrabası olan Megabates'e verdi. Donanma sanki Hellespontos'a gidiyormuş gibi yola çıktı ve Khios'taki Kaukasa'da kuzey rüzgârını bekledi. Orada Megabates, Myndos'tan bir geminin kaptanı Skylaks'ı bir kürek deliğinden geçirerek bağlatıp cezalandırdı. Aristagoras onu serbest bıraktı ve iki komutan açıkça kavga etti.

Herodotus 5.32-33

Dört ay surların önünde

Antik anlatı

Zamanında uyarılan Naksoslular mallarını surların içine taşıdı, yiyecek ve su biriktirdi. Herodotos'a göre kuşatanlar, paraları tükenene dek dört ay dışarıda bekledi; Aristagoras da çok harcamıştı. Sürgünler için adada kaleler kurdular ve eli boş Asya'ya döndüler. Naksos Perslerin eline ancak MÖ 490'da, Datis kenti yaktığında geçti.

Herodotus 5.34; 6.96

İhanet ve ayaklanmanın nedenleri

Tartışmalı

Herodotos, Megabates'in Naksoslular'ı Aristagoras'a duyduğu öfke yüzünden bizzat uyardığını söyler. Bazı tarihçiler buna kuşkuyla bakar ve bunun, başarısızlığı mazur göstermek için sonradan anlatılmış bir hikâye olduğundan şüphelenir. Seferden günümüze Pers kaynaklı hiçbir kayıt ulaşmamıştır. Herodotos ayrıca isyanı Aristagoras'ın konumunu yitirme korkusuyla açıklar; modern bilginler ise Pers destekli tiranlara duyulan kin ve kraliyet egemenliğinin İon kentleri üzerindeki yükü gibi daha geniş nedenler ekler.

Herodotus 5.33-35; O. Murray, 'The Ionian Revolt', Cambridge Ancient History IV, 1988

Bir kölenin başındaki mesaj

Geç dönem efsanesi

Herodotos, tam bu sırada Susa'ya Histiaios'tan bir kölenin geldiğini ekler. Histiaios kölenin başını kazıtmış, kafasına isyan emrini dövmeyle yazmış ve saçlar uzayınca onu yollamıştır. Bu anlatı, kusursuz zamanlaması ve gizli mesajıyla, isyanın nasıl başladığına dair sağlam bir kayıttan çok, sonradan İonia'da anlatılan bir hikâyeye benzer.

Herodotus 5.35