Ansiklopedi › Savaşlar ve olaylar

Kambyses'in Ammon ve Etiyopya seferleri

Kambyses'in Mısır'ın ötesindeki çöl ve Nil seferleri, muhtemelen yaklaşık MÖ 524

Oyunda: Bölüm 2: Mızrak Taşıyıcı

Mısır'ı aldıktan sonra Kambyses, Pers gücünü batıya, çölün içinden Siwa'daki Ammon kehanetgâhına doğru, güneye ise Nil boyunca Yunanlıların Etiyopya dediği Kuş'a doğru yaymaya çalıştı. Herodotos her ikisini de kralın öfkesinin yol açtığı felaketler olarak anlatır. Pers kayıtları güney seferinin tam bir başarısızlık olmadığını düşündürür; çünkü Kuş sonraları Kralın tabi toprakları arasında görünür.

Oyunda: Oyun Herodotos'u izler: Ammon'a gönderilen ordunun bir kum fırtınasıyla gömüldüğü söylenir ve açlık güneye yürüyüşü durdurur. Bazı Etiyopyalıların boyun eğdirildiğine dair kendi notunu dışarıda bırakır; 524 tarihi ise modern bir tahmindir.

Fetihten sonraki üç plan

Antik anlatı

Herodotos'a göre Mısır ele geçirilince Kambyses üç sefer tasarlamıştı: Kartaca'ya, batı çölünün Ammonlularına ve güney denizi kıyısındaki uzun ömürlü Etiyopyalılara karşı. Fenike donanması kendi kolonisi olan Kartaca'ya karşı denize açılmayı reddetti, bu yüzden o plandan vazgeçildi. Öbür ikisi uygulandı. Herodotos bir yıl vermez, tarihçiler de bunları genellikle yaklaşık MÖ 524 dolaylarına yerleştirir.

Herodotus 3.17-19

Casuslar ve Etiyopya kralının yayı

Geç dönem efsanesi

Herodotos, Kambyses'in Elephantine'den Balıkyiyenleri armağanlarla casus olarak gönderdiğini anlatır. Etiyopyalı kral onların kim olduğunu anladı, armağanlarla alay etti ve iri bir yay geri gönderdi; Perslerin ancak halkının yaptığı kadar kolayca bu boyda yayları gerebildiklerinde gelmesi gerektiğini söyledi. Hikâye, açgözlü bir fatih ile bilge, uzak bir halk üzerine ahlaki bir öykü biçimindedir; 120 yaşına kadar yaşayan insanlar ve Güneş Sofrası gibi harikalar da içerir.

Herodotus 3.18-24

Nil boyunca güneye yürüyüş

Antik anlatı

Herodotos'a göre Kral öfkeyle, yiyecek erzakı olmadan yola çıktı. Yolun beşte biri bile alınmadan erzak tükendi, adamlar yük hayvanlarını yedi, sonra da on kişiden birini yemek için kura çektiler; bunun üzerine Kambyses Thebai'ye ve Memfis'e geri döndü. Yine de Herodotos başka bir yerde, Kambyses'in bu yürüyüşte Mısır'ın yanındaki Aithiopialıları boyun eğdirdiğini, onların da sonradan iki yılda bir altın, abanoz ve fildişi hediyeler gönderdiğini söyler.

Herodotus 3.25; Herodotus 3.97

Batı çölünde kaybolan ordu

Tartışmalı

Herodotos, yaklaşık 50.000 kişinin (muhtemelen abartılmış bir rakam) Ammonlular'ı köleleştirmek ve kehanet yerlerini yakmak için Thebai'den yola çıktığını söyler. Oasis denen bir kente vardılar ve ortadan kayboldular; kum fırtınası hikâyesinin Ammonlular'dan geldiğini kendisi de kabul eder. Kalıntılarını bulduğu yönündeki modern iddialar kanıtlanmış değildir. O. Kaper, Dahla Vahası'nda adı geçen asi bir Mısır kralı olan IV. Petubastis'in bu orduyu yendiğini ve fırtına masalının kaybı gizlediğini öne sürmüştür.

Herodotus 3.25-26; O. Kaper, Petubastis IV in the Dakhla Oasis, 2015

Pers kayıtlarında Kuş

Belgelerde

Dareios'un yazıtları Kuş'u Kralın egemenliğindeki ülkeler arasında sayar; Susa inşa fermanı da saray için fildişinin Kuş'tan geldiğini söyler. Persepolis kabartmalarında Kuşlu armağan getirenler görülür. Bunlar, Dareios döneminde en azından kuzey Kuş'un imparatorluğun erişimi içinde sayıldığını gösterir; ancak orayı ilk kez Kambyses'in mi, Dareios'un mu ele geçirdiği kayıtlardan kesinleştirilemez.

DNa; DSf; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002