Ansiklopedi › Savaşlar ve olaylar

Marathon Savaşı

Atinalılar ve Plataialılar bir Pers ordusuna karşı, Attika, MÖ 490

Oyunda: Bölüm 8: Marathon Koyu

490'da Atinalı ve Plataialı bir ordu, Attika'nın kuzeydoğusundaki Marathon kıyı ovasında Datis ile Artaphernes'in Pers kuvvetini yendi. İmparatorluk için bu, batı ucundaki bir seferin aksaması idi, gücüne yönelik bir tehdit değildi. Dareios'un Sardes'in yakılması nedeniyle Atina'yı cezalandırma girişimine son verdi ve Atina gururunun kuruluş öyküsü oldu.

Oyunda: Marathon bölümü savaşın etrafında kurulmuştur: Yunan hattı ortada ince, kanatlarda güçlüdür. Oyunun özeti, Herodotos'un Pers merkezinin önce Yunan merkezini yardığına dair anlatısını atlar.

Hücum ve kanatlar

Antik anlatı

Herodotos, sürgündeki tiran Hippias'ın Perslere Marathon'a kadar kılavuzluk ettiğini ve Plataialılar'ın Atinalılarla tüm güçleriyle birleştiğini söyler. Yunanlılar hattlarını Pers cephesine denk gelecek biçimde uzattı; ortası ince, kanatları güçlüydü ve koşarak saldırdılar. Persler ile Sakalar Yunan merkezini yardı, ama iki kanat da galip gelip ardından merkeze kapandı. Perslerı gemilerine kadar sürdüler ve yedi gemi ele geçirdiler.

Herodotus 6.102, 6.108, 6.111-115

Kaç kişi savaştı

Tartışmalı

Herodotos 6.400 Pers ve 192 Atinalı ölü verir ama ordu büyüklüklerini vermez. Sonraki yazarlar bu boşluğu doldurur. Pausanias Atinalıları en fazla 9.000 olarak koyar, Nepos 200.000 Pers piyadesine karşı 10.000 Atinalı ve 1.000 Plataialı verir, Iustinus ise Persleri 600.000'e çıkarır. Modern tarihçiler genellikle yaklaşık 10.000 Yunan'a karşı belki 20.000 ila 30.000 Pers düşünür, ancak Pers ordusu için hiçbir rakam doğrulanamaz.

Herodotus 6.117; Pausanias 10.20; Nepos, Miltiades 4-5; Justin 2.9

Pers cephesi ve kayıp süvari

Tartışmalı

Hiçbir Pers belgesi Marathon'dan söz etmez, bu yüzden sarayın olayı nasıl gördüğü bilinmiyor. Herodotos, çarpışma sırasında Pers atlılarından hiç söz etmez. MS onuncu yüzyıla ait bir Bizans sözlüğü olan Suda'da açıklanan bir atasözü, bazı tarihçilerin süvarinin o sırada çoktan gemilere binmekte olduğunu düşünmesine yol açtı, ama bu kanıtlanmış değil. Bu aksilikten önce sefer Naksos'u ve Eretria'yı almıştı; Herodotos'a göre Dareios sonrasında daha büyük bir savaşa karar verdi.

Herodotus 6.96, 6.101, 7.1; Suda

Ovadaki Soros

Belgelerde

Soros adı verilen mezar höyüğü hâlâ ovada, yaklaşık 9 metre yüksekliğinde durmaktadır. 1890-91'de yapılan kazıda, bu tarihe ait çanak çömlekle birlikte bir kül ve yanmış kemik tabakası bulundu. Bu, yalnızca Marathon ölülerinin düştükleri yere gömüldüğüne dair Thukydides'in ifadesiyle uyuşur. Vrana yakınındaki ikinci bir mezar Plataialılarınki olarak tanımlanmıştır, ancak bu tanımlama daha az kesindir.

Excavation of the Soros by V. Staïs, 1890-91; Thucydides 2.34.5; Pausanias 1.32.3

Koşucular ve hayaletler

Geç dönem efsanesi

Herodotos, savaştan önce Sparta'ya gönderilen koşucu Pheidippides'in yolda Pan tanrısıyla karşılaştığını söylediğini aktarır. Marathon'dan Atina'ya koşup zaferi duyuran ve ardından ölen bir koşucu hikâyesi ise ancak yüzyıllar sonra, ona farklı adlar veren Plutarkhos ve Lukianos'ta görülür. Plutarkhos ayrıca birçok askerin zırhlı Theseus'u Atina için savaşırken gördüğünü sandığını da aktarır.

Herodotus 6.105; Plutarch, On the Glory of the Athenians 3; Lucian, A Slip of the Tongue in Greeting 3; Plutarch, Theseus 35