Ansiklopedi › Savaşlar ve olaylar

Skylaks'ın deniz yolculuğu

İndus boyunca inip batıda Mısır'a uzanan bir Pers keşif seferi, yaklaşık MÖ 517

Oyunda: Bölüm 5: Ferman

Herodotos'a göre Dareios, İndus'un denize nerede ulaştığını bulmak için Karyalı Karyandalı Skylaks'ı ve güvendiği diğer adamları gönderdi. Nehirden aşağı inip ardından denizden batıya yelken açtılar, muhtemelen Arabistan'ı dolanarak, otuzuncu ayda Kızıldeniz'in Mısır kıyısına vardılar. Bu yolculuk imparatorluğun uzak doğusunu batı denizlerine bağladı; Herodotos, Dareios'un Hintlileri fethini bunun ardından anlatır.

Oyunda: Oyun yolculuğu, Herodotos 4.44'ü izleyerek, yaklaşık MÖ 517 tarihli bir Kronik olayı olarak gösterir. Tarih modern bir tahmindir, çünkü Herodotos tarih vermez; önce yolculuk, sonra fethin gelmesi onun anlatımıdır, kesin bir olgu değil.

Herodotos ne anlatıyor

Antik anlatı

Herodotos'a göre Dareios, timsahlı bir nehir olan İndus'un denize nerede aktığını öğrenmek istedi. Karyandalı Skylaks'ın ve güvendiği diğer adamların yönetiminde gemiler gönderdi. Bunlar Paktyika topraklarındaki Kaspatyros kentinden yola çıkıp akıntı yönünde denize indiler. Sonra denizden batıya döndüler ve otuzuncu ayda, bir Mısır kralının eskiden Fenikelileri Libya'yı dolaşmaya gönderdiği yere ulaştılar.

Herodotus 4.44

Hindistan'da fetih ve haraç

Antik anlatı

Herodotos, bu yolculuktan sonra Dareios'un Hintlileri boyunduruğu altına aldığını ve güney denizinden yararlandığını ekler. Haraç bölgeleri listesinde Hintlileri bildiği en kalabalık halk olarak anar. Hintlilerin 360 talent altın tozuyla en büyük haracı ödediğini söyler. Tarihçiler İndus topraklarının zengin olduğunu kabul eder, ancak onun kesin rakamlarına temkinle yaklaşır.

Herodotus 4.44; Herodotus 3.94

Pers kayıtlarında Hindistan

Belgelerde

Behistun yazıtı, Dareios'un topraklarını sayarken Gandara'yı anar ama Hindistan'ı anmaz. Aşağı İndus ülkesi Hinduş, Dareios'un Nakş-ı Rüstem'deki mezar yazıtı da dahil olmak üzere sonraki kraliyet listelerinde görünür. Yolculuktan birkaç yıl sonra yazılan Persepolis Tahkimat Tabletleri, Persis ile Hinduş arasında seyahat eden gruplar için yol erzağını kaydeder. Bu tabletler, bu güzergâh boyunca yapılan yolculukların devlet tarafından örgütlendiğini gösterir.

DB §6; DNa; Persepolis Fortification tablets

Güzergâh ve sıra üzerine şüpheler

Tartışmalı

Herodotos nehrin doğuya aktığını söyler. Bu, İndus'un kendisinden çok Kabil Nehri'nin İndus'a akışına uyar; demek ki Herodotos'un coğrafyası ikisini birbirine karıştırmış olabilir. Bazı tarihçiler İndus topraklarının yolculuktan önce ele geçirildiğini düşünür. Bu durumda yolculuk, fetihten önceki bir hazırlık değil, fethedilmiş bir ülkenin keşfi olurdu. Bazıları ise onu Dareios'un Nil Kanalı üzerinden Mısır'a bir deniz yolu açma planlarıyla ilişkilendirir.

P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002; K. Karttunen, India in Early Greek Literature, 1989

Skylaks'ın kitabı ve harikaları

Geç dönem efsanesi

Skylaks'ın seyahatlerini anlatan, günümüze ulaşmamış bir eser yazdığı anlaşılıyor. Aristoteles ondan Hint kralları konusunda ciddiyetle söz eder. Çok daha sonra Bizanslı âlim Tzetzes, ona tuhaf halklara dair hikâyeler atfetti; örneğin koca bir ayaklarıyla kendilerine gölge yapan ya da kulaklarına sarınıp uyuyan insanlar. Bu harika hikâyeleri doğrulamak mümkün değildir. Adını taşıyan, günümüze ulaşmış kıyı rehberi ise aslında çok daha sonra yazılmıştır.

Aristotle, Politics 7.14; Tzetzes, Chiliades