Ansiklopedi › Makamlar

Haberciler

Kral'ın toprak ve su talebini ileten elçiler, yaklaşık MÖ 513-480

Haberciler, bir hükümdarın mesajını iletip yanıtını getirmek için gönderilen elçilerdi. Yunan yazarlar, Pers krallarının onları şehirlere ve halklara gönderip Kral'a boyun eğmenin simgesi olan toprak ve su istediğini anlatır. Gönüllü teslimiyetten cinayete uzanan karşılanma biçimleri, Persler ile Yunanlılar arasındaki savaşlara yön verdi.

Oyunda: Oyun habercileri, toprak ve su isteyen Kralın elçileri olarak gösterir. Bu, Herodotos'u izler; hiçbir Pers yazıtı ya da tableti toprak ve su ritüelinden söz etmez. Dolayısıyla oyunun çizdiği tablo Yunan anlatılarına dayanır.

Kutsal bir ulak

Antik anlatı

Yunanlılar arasında haberci (keryks) tanrıların koruması altında sayılır, ona zarar vermek tanrılara karşı işlenmiş bir suç kabul edilirdi. Herodotos'a göre Sparta'da bu görev, soylarını Agamemnon'un habercisi Talthybios'a dayandıran Talthybiadlar ailesinde babadan oğula geçerdi. Herodotos, Pers krallarının gönderdiği adamlar için de aynı sözcüğü kullanır; bu yüzden dokunulmaz elçiye ilişkin Yunan anlayışı, onun Pers habercileriyle ilgili anlatılarına da sinmiştir.

Herodotus 7.134

Toprak ve su ne anlama geliyordu

Tartışmalı

Herodotos toprak ve su sunmayı, bir halkın Kral'ı metbu olarak kabul ettiğinin işareti sayar. Tarihçiler bu jestin tam anlamını hâlâ tartışmaktadır: kimileri bunu toprağın ve suyun düpedüz teslimi olarak görür, kimileri ise iki tarafı da bağlayan resmî bir anlaşma. Herodotos'a göre Atinalı elçiler MÖ 507 civarında Sardes'te Artaphernes'e toprak ve su vermiş ve bu yüzden yurtlarında kınanmışlardır; bu da Atinalıların bunun kendilerini neyle yükümlü kıldığını kavrayamamış olabileceğini düşündürür.

Herodotus 5.73; A. Kuhrt, Earth and Water, 1988

Yunanistan'a gönderilen haberciler

Antik anlatı

Herodotos'a göre Dareios, muhtemelen MÖ 491'de, toprak ve su istemek için Yunanistan'a haberciler gönderdi. Anakara Yunanlılarının çoğunun bunu verdiğini, habercilerin ulaştığı bütün adalıların da, Aigina dâhil, aynısını yaptığını aktarır. MÖ 481'de Kserkses, Atina ve Sparta dışındaki her Yunan devletine haberciler yolladı. Herodotos bunu, Atinalıların Dareios'un habercilerini bir çukura, Spartalıların ise bir kuyuya atıp onlara toprak ve suyu oradan almalarını söylemiş olmalarıyla açıklar.

Herodotus 6.48-49; Herodotus 7.32; Herodotus 7.133

Kral'ın işi için yolculuk

Belgelerde

Persepolis Sur Tabletleri, resmî yolcuların imparatorluk içinde nasıl dolaştığını gösterir. Elçiler, ulaklar ve onlara eşlik edenler mühürlü izin belgeleri taşır, yollar boyunca menzillerde un, bira ya da şarap tayını alırlardı. Tabletler uzak eyaletlere gidip gelen bu tür yolculukları kaydeder, ancak toprak ve sudan hiç söz etmez; bu yüzden habercilerin işinin Pers tarafı ancak ana hatlarıyla bilinir.

R. Hallock, Persepolis Fortification Tablets, 1969

Sperthias ve Boulis

Geç dönem efsanesi

Herodotos'un anlattığına göre Dareios'un elçilerinin öldürülmesinin ardından Spartalılar Talthybios'un gazabına uğramıştır. Sperthias ve Bulis adlı iki yurttaş, kefaret olarak Pers sarayında ölmeyi önermiş, ancak Kserkses Sparta'yı suçladığı cinayeti kendisi tekrarlamayı reddetmiştir. Thukydides, MÖ 430'da idam edilen Spartalı elçiler arasında Herodotos'un bu ikisinin oğulları dediği Aneristos ile Nikolaos'u sayar. Bu kişiler büyük olasılıkla gerçekti, ancak tanrısal gazap ve Kral'ın yanıtı ahlaki bir öyküye aittir.

Herodotus 7.134-137; Thucydides 2.67