Ansiklopedi › Kraliyet buyrukları

Vergi indirimi

Ahameniş İmparatorluğu'nda haraç ve vergi muafiyeti, MÖ 6.-5. yüzyıllar

Ahameniş kralları eyaletlerinden haraç alır, toprakları ve insanları bu yükten muaf da tutabilirdi. Herodotos, her eyaletin yükümlülüğünü ilk kez Dareios'un belirlediğini söyler. Persis'in haraç ödemediğini ve Kral'ın gözde birine vergiden muaf toprak bağışlayabildiğini kaydeder. Vergiyi bağışlamak siyasi bir eylemdi; sadakat kazanmak, hizmeti ödüllendirmek ya da bir halkın konumunu belirtmek için kullanılırdı.

Oyunda: Defter'in Vergiler sayfasındaki kalıcı bir buyruk her ay kentin yükümlülüklerini azaltır ve Kral'ın gözündeki itibarı artırır. Bu, tarihteki durumun tersidir: vergi bağışlamak Kral'ın kendi lütfuydu ve haracı azaltan bir görevli bu yüzden pek de Kral'ın gözüne giremezdi.

Dareios haracı belirliyor

Antik anlatı

Herodotos, Dareios'un imparatorluğu Perslerin satraplık dediği yirmi eyalete böldüğünü ve her birinin ödeyeceği haracı belirlediğini söyler. Çoğu gümüşle öderdi, Hindistan ise altın tozuyla. Herodotos'a göre Kyros ve Kambyses döneminde belirli bir haraç yoktu, yalnızca armağanlar vardı. Dareios her şeye bir bedel biçtiği için Persler ona tüccar, Kambyses'e efendi, Kyros'a ise baba demişlerdir.

Herodotus 3.89, 3.94

Haraç yerine armağanlar

Antik anlatı

Herodotos, haraç ödemeyen tek ülke olarak Persis'i gösterir. İmparatorluğun kıyılarındaki bazı halklar (aralarında Mısır'ın ötesindeki Etiyopyalılar, Kolkhisliler ve Araplar) haraç yerine armağan getirirdi; Herodotos bunların bir kısmının miktarı kendilerinin belirlediğini söyler. Arapların her yıl bin talent akgünlük gönderdiğini de ekler. Modern tarihçiler bu armağanları Kral nezdinde özel bir konumun işareti olarak yorumlar.

Herodotus 3.97

Persis ve ayni yükümlülükleri

Tartışmalı

Persepolis Tahkimat tabletleri çoğunlukla yaklaşık MÖ 509 ile MÖ 493 yılları arasına ait Elamca kayıtlardır. Kraliyet memurlarının Persis ve komşu Elam genelinde tahıl, şarap ve hayvan topladığını gösterirler; bazı teslimatlar bir vergi olarak kaydedilmiştir. Bu nedenle tarihçiler Herodotos'un vergiden muaf derken neyi kastettiğini tartışır. Pek çoğu, Perslerin fethedilmiş eyaletlerin gümüş haracından muaf tutulduğunu, ancak kraliyet ekonomisine yine de ayni yükümlülükler ve emek borçlu olduklarını düşünür.

Persepolis Fortification tablets; Briant, From Cyrus to Alexander, 2002

MÖ 522 vergi affı

Tartışmalı

Herodotos, MÖ 522'de Smerdis olarak hüküm süren adamın imparatorluğun bütün halklarına üç yıl askerlik ve haraç muafiyeti tanıdığını söyler. Bu hükümdarın ölümünden sonra Persler dışında Asya'daki herkesin onu özlediğini ekler. Dareios'un Behistun yazıtı ona bir Magos ve gaspçı olan Gaumata der ve Dareios'un onun el koyduğu otlakları, sürüleri, işçileri ve evleri geri verdiğini söyler. Tarihçiler bu hükümdarın kim olduğunu ve önlemlerinin ne olduğunu hâlâ tartışmaktadır.

Herodotus 3.67; DB §14

Artaphernes İonia'nın haracını yeniden belirliyor

Antik anlatı

Herodotos, İon isyanından sonra Sardes satrabı Artaphernes'in İon kentlerinin topraklarını parasang cinsinden ölçtürdüğünü ve haraçlarını bu ölçümlere göre belirlediğini söyler. Yeni belirlemenin eskisiyle hemen hemen aynı olduğunu ve kendi zamanında hâlâ yürürlükte bulunduğunu ekler. Bu anlatıya göre bir satrap haracı yeniden belirleyebilirdi, ama onu öylece düşürmezdi.

Herodotus 6.42