Ansiklopedi › Binalar

Kralın Otağı

Kserkses'in Thermopylai'deki çarpışmaları izlediği kraliyet tahtı, MÖ 480

Oyunda: Bölüm 10: Sıcak Kapılar

Herodotos'a göre Kserkses MÖ 480'deki Thermopylai çarpışmalarını bir kraliyet tahtından izledi ve askerleri için duyduğu korkuyla üç kez yerinden fırladığı anlatılır. Pers kralları yanlarında tahtlar, gölgelikler ve zengin örtülerle donatılmış çadırlarla yolculuk ederdi; gölgeliği altında oturan Kral, kraliyet gücünün temel imgelerinden biriydi. Thermopylai'deki tahttan hiçbir şey günümüze ulaşmamıştır ve biçimi bilinmemektedir.

Oyunda: Yalnızca Thermopylai'de inşa edilir; platform ve merdiven için kireçtaşı, boyalı direkleri için kereste ve perdeleri için Sardes kumaşı gerektirir. Hiçbir kaynak böyle bir yapıyı anlatmaz; bir çadır ve taşınabilir bir taht daha olasıdır.

Kserkses geçidi izler

Antik anlatı

Herodotos'a göre Kserkses, Yunanlıların çekileceğini umarak Thermopylai'de dört gün bekledi, ardından Medleri ve Kissialıları saldırıya gönderdi. Çarpışma sırasında Kral savaşı bir tahttan izledi. Herodotos, Kral'ın ordusu için korkuya kapılarak tahtından üç kez fırladığına dair hikâyeyi aktarır. Tahtı ya da çevresinde neler bulunduğunu betimlemez, tam olarak nerede olduğunu da söylemez.

Herodotus 7.210-212

Seferde bir taht ve bir çadır

Antik anlatı

Herodotos, seferin başka anlarında da Kserkses'i bir makamda oturur hâlde gösterir. Abydos'ta ordusunu ve donanmasını seyretmek için bir tepeye kurulmuş beyaz taştan bir tahtta oturmuştur. Salamis'te ise Aigaleos Dağı'nın eteğinden savaşı izlemiş, kâtipleri de kimin iyi dövüştüğünü kaydetmiştir. Herodotos ayrıca Mardonios'a bırakılan ve Plataia'dan sonra ele geçirilen, altın ve gümüşle donatılmış, işlemeli perdelerle süslü kraliyet çadırını da betimler.

Herodotus 7.44; 8.90; 9.82

Pers sanatında tahtta oturan Kral

Belgelerde

Pers kayıtları Thermopylai hakkında hiçbir şey söylemez, ama Kral'ın tahtında otururken nasıl görülmek istediğini gösterir. Persepolis Hazinesi'nde bulunan kabul kabartmaları, Kral'ı ayakları bir tabureye dayalı, yüksek arkalıklı bir tahtta gösterir; arkasında genellikle veliaht olarak yorumlanan bir figür, önünde ise buhurdanlar vardır. Persepolis'teki kapı kabartmaları Kral'ı saçaklı bir gölgelik altında tahtında gösterir; tahtı tâbi halkları temsil eden figürler taşımaktadır.

E. F. Schmidt, Persepolis I, 1953

Thermopylai'de gerçekte ne vardı

Tartışmalı

Thermopylai'de bir kraliyet tahtına ya da otağına ait hiçbir kalıntı bulunamamıştır ve yerinin neresi olduğu bilinmemektedir. Birkaç günlüğüne konaklayan bir ordu, taştan inşa edilmiş bir kürsü yerine büyük olasılıkla bir çadır, taşınabilir bir taht ve bir şemsiye kullanmıştır. Bazı tarihçiler, Herodotos'un korkuyla yerinden fırlayan Kral'ını bir Yunan edebî motifi olarak görür. Bu görüşe göre sahne, Pers âdetlerinden çok Yunanlıların Kserkses'i nasıl hayal ettiğini anlatır.

P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002

Odeion'a dönüşen çadır

Geç dönem efsanesi

Roma dönemi yazarları, Perikles'in Atina'daki Odeion'unun, yani çok sütunlu, üstü örtülü bir salonun, Kralın çadırını taklit ettiğini aktarır. Gezi yazarı Pausanias da Plutarkhos da bunu anlatılagelen bir şey olarak nakleder. İkisi de savaştan yaklaşık altı yüzyıl sonra yazmıştır ve hikâyenin doğruluğu sınanamaz. M. C. Miller, ele geçirilen Pers çadırlarının Atina mimarisini gerçekten etkilemiş olabileceğini ileri sürmüştür.

Pausanias 1.20.4; Plutarch, Pericles 13