Ansiklopedi › Binalar

Nisaia Harası

Medya'daki Nisaia ovasında kraliyet at otlakları, MÖ 6. ila 5. yüzyıl

Oyunda: Bölüm 3: Yalan

Medya'daki Nisaia ovası, Pers imparatorluğunun en iri ve en değerli atlarını yetiştirirdi. Yunan yazarlar onları kralların ve soyluların binekleri ve tanrının arabası önünde yürütülen kutsal atlar olarak anlatır. Ova genellikle Medya'nın Zagros vadilerine, belki de Dareios ile birkaç yoldaşının MÖ 522'de Gaumata dediği adamı öldürdükleri yerin yakınındaki Bagastana civarına yerleştirilir.

Oyunda: Seyisler Bagastana'nın verimli çayırlarında at yetiştirir ve Süvari Ahırı'nın eğittiği her atlının bir ata ihtiyacı vardır. Bu, tarihi basitleştirir: Nisaia atları değerli kraliyet binekleriydi; süvari atları ise başka sürülerden ve haraçtan da gelirdi.

Medya'nın iri atları

Antik anlatı

Herodotos'a göre Nisaia atları adlarını, Medya'da çok iri atlar yetiştiren geniş bir ovadan alır. MÖ 480'deki Kserkses seferinin yürüyüş düzeninde on kutsal Nisaia atını Zeus'un savaş arabasının önüne yerleştirir; Kserkses de Nisaia atlarının çektiği bir arabada arkadan gelir. Ayrıca onları Hindistan atlarından üstün tutar ve Pers süvari komutanı Masistios'un Plataia'da altın dizginli bir Nisaia atına bindiğini söyler.

Herodotus 7.40; Herodotus 3.106; Herodotus 9.20

Kral'ın kendi sözleriyle Nisaya

Belgelerde

Dareios, Behistun yazıtında kendisinin ve birkaç adamının Gaumata'yı Medya'nın Nisaya adlı bölgesindeki Sikayauvati kalesinde öldürdüğünü söyler. Pek çok tarihçi bu bölgeyi Yunan yazarların sözünü ettiği Nisaia ovasıyla ilişkilendirir. Haklılarsa, kraliyet atlarının yetiştirildiği bölge, Dareios'un iktidarı ele geçirdiği yerin hemen yakınındaydı.

DB §13

Kralın atlarını beslemek

Belgelerde

Persepolis Tahkimat tabletleri yaklaşık MÖ 509 ile MÖ 493 arasında Elamca yazılmıştır. Tabletler, krala ait hayvanlar ve kral yollarında yolcuların kullandığı atlar da dahil olmak üzere atlara verilen tahıl ve yem tayınlarını kaydeder. Atların kraliyet ekonomisinin ambarları için düzenli bir gider olduğunu, adı belli memurlarca dağıtılıp hesabının tutulduğunu gösterirler.

R. Hallock, Persepolis Fortification Tablets, 1969; P. Briant, From Cyrus to Alexander, 2002

Ova nerede uzanıyordu ve sürüler ne büyüklükteydi

Tartışmalı

Sonraki yazarlar çok büyük sürü sayıları verir. Arrianos, İskender'in Nisaia ovasında 50.000'i pek aşmayan kısrak bulduğunu, oysa bir zamanlar orada yaklaşık 150.000 kısrak bulunduğunu söyler. Bagistane yakınlarındaki otlaklardan söz eden Diodoros, eskiden 160.000, İskender'in zamanında ise 60.000 rakamını verir. Strabon, bazılarının bu cinsin kökenini Armenia'ya dayandırdığını belirtir. Tarihçiler ovanın nerede olduğunu hâlâ tartışır ve bu sayılara ihtiyatla yaklaşır.

Arrian, Anabasis 7.13; Diodorus 17.110; Strabo 11.13.7

Dareios ve kişneyen at

Geç dönem efsanesi

Herodotos, yedi komplocunun gün doğarken atı ilk kişneyen kişinin kral olması üzerinde anlaştıklarını anlatır. Dareios'un seyisi Oibares, efendisinin aygırını kişnetmek için bir hileye başvurmuş; Herodotos bunu nasıl yaptığına dair iki farklı anlatı aktarır. Hikâye, Dareios'un nasıl kral olduğunun kaydı değil, kurnazlık üzerine bir Yunan öyküsüdür ve Behistun yazıtı bundan hiç söz etmez.

Herodotus 3.84-87